Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 92

82
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Bu çalşmalar srasnda Seyahatnâme’de geçen makro ve mikrotoponimler en önemli ipuçlardr. Bu bilgilerin az verildiği ya da hiç ve-
rilmediği yerlerde ise Evliya Çelebi’nin çkş noktas ile varş noktas arsnda yaplan saha çalşmalaryla bu bölgede 80-90 yl öncesine ka-
dar etkin bir biçimde kullanlmş olan en kestirme kervan yollar tespit edilmiş; elde edilen bilgiler Seyahatnâme’de verilen yön ve saat bil-
gileriyle karşlaştrlarak Çelebi’nin geçtiği yollar tespit edilmeye çalşlmştr.
Verimli topraklar, işlek limanlar, Kemalpaşa, Bergama, Eski Foça ve Menemen, Selçuk, Tire, Birgi gibi tarihi şehirleriyle İzmir ve çevre-
si tarihin eski çağlarnda olduğu gibi Evliya Çelebi çağnda da önemli bir bölgedir. Bu sebeple olsa gerek, Çelebi günümüzde İzmir snrlar
içinde kalan bölgede neredeyse ayak basmadk yer brakmamştr.
Elinizdeki çalşma, Çelebi’nin 21 Mays 1671
(El-faslu'l-evvel bin seksen iki Muharreminin on ikinci günü)
1
tarihinde çktğ Hacc yolculuğu
kapsamnda İzmir’e yapmş olduğu ziyarette kullandğ güzergâh konu almaktadr.
Seyyahmz, günümüz İzmir il snrlarna İzmir’in doğusundan girmiştir. Uşak, Simav, Demirci, Gördes, Akhisar, Gölmarmara çizgisin-
de gezerek bir yay çizdikten sonra Turgutlu’ya gelmiş, buradaki gezilerini tamamlayp 4 saatlik bir yolculukla o devirde
Kütahya Eyaleti
,
Sarhan Livas
’na bağl bir kaza olan
Nif
’e, yani günümüzde İzmir’e bağl Kemalpaşa ilçesine gelmiştir. Evliya Çelebi’nin Nif’ten İzmir mer-
kezine gelinceye kadar kullandğ güzergâhn bölümleri ve ayrntlar şu şekildedir:
1. Nif-Manisa Güzergâh:
2
Turgutlu’dan Nif’e gelebilmek için o devirde iki önemli yol vardr. Birincisi Anadolu içlerinden gelerek İzmir’e ulaşan ana yoldur. Gü-
nümüzde yörede yaşayan yaşl insanlar bu yolu “Ulu Yol” olarak adlandrmaktadr. Yöredeki yaşllarn anlattğna göre Ulu Yol, Turgut-
lu’dan 8-10 km sonra Nif nehrini geçerek günümüzde kullanlan Ankara-İzmir karayolunun kuzey tarafndan Çambel’in 2 km kadar altn-
dan, yine Akalan Köyünün aşağsndan bugünkü yolla ayn çizgiye inerek Sütçüler’e
3
kadar bu şekilde gelmekteydi. Sütçüler’in tam den-
ginde bugünkü Ankara-İzmir karayolunun altna inen yol, bu yolun 200 m kadar altndan devam ederek halk arasnda Taşgave olarak bi-
lenen, Ulucak Köprüsü’nün bulunduğu noktada yeniden bugünkü yol çizgisine çkmakta idi.
4
1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi.
IX. Kitap. Haz. Yücel Dağl; vd. İstanbul: Yap Kredi Yaynlar, 2005, s. 8. Bu çalşma bundan sonra metin içerisinde IX. Kitap: x
şeklinde gösterilecektir.
2
Güzergâhn bu ksmyla ilgili olarak sahada derleme yaparken bilgilerinden yararlandğmz başta Kemalpaşa’dan Mustafa Karagülle (67), Sütlüce’den Memiş
Kirli (76), Ramzan Coşkun (71) ve Mehmet Aydoğan (81); Ulucakl’dan Halit Uzun (81); Damlack Köyünden Ramzan Us olmak üzere bir şekilde emekleri geçen
köylülerimize çok teşekkür ediyoruz.
3
Bölge insannn verdiği bilgilere göre bu köyün eski ad Derman, ondan önceki ad ise Ekmeksiz olup yakn zaman önce Çambel adn almştr.
4
Bu yolla ilgili halk arasndaki bilgiler çok sağlkl değildir. Motorlu araçlar devreye girdikten sonra bu ana yolun üstlendiği görevi, yukarda ikinci yol olarak
bahsettiğimiz hat üstlenmiş; İzmir’den Turgutluya giden insanlar Kemalpaşa üzerinden Turgutlu’ya gitmişlerdir. Halk arasnda Ulu Yol’a ait bilgilerin çok
sağlkl olmamasnn bir diğer sebebi de bu bölgede akan Nif nehridir. Zaman zaman yatağn değiştiren Nif doğal olarak Ulu Yol’un güzergâhnn da
değişmesine yol açmştr. Halk arasnda Ulu Yol’a ait bilgiler yukardaki gibi olsa da, bu hat Ulu Yol’un son güzergâh olmaldr. Zira Nif II. Köprüsünün hemen
1...,82,83,84,85,86,87,88,89,90,91 93,94,95,96,97,98,99,100,101,102,...268
Powered by FlippingBook