Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 79

Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nin İzmir Faslndaki Osmanl İktidarnn Göstergeleri Üzerine Bir Değerlendirme
69
nin balyozlar bu şehirde tercümânlar ve konsoloslar da bulunmaktadr.
43
Evliya Çelebi’nin de vurguladğ gibi şehrin bu köşesi “Malta
gibi karalk Avrupa gibi bir yerdir”.
44
Bir Osmanl kentinde böylesine farkl bir köşenin bulunmas son derece manidar bir durumdur. Os-
manl’nn gazâ ilan ettiği ötekisi olan Avrupallara böylesine geniş özgürlüklerin tanndğ özerk bir yapya izin vermesi kendi iktidarna
duyduğu güvenle açklanabilir. Hukukun korumas altndaki genellikle ticaretle iştigal eden bu yabanclarn kendilerini gümrük vergilerini
ödedikleri sürece emniyette hissetmeleri Osmanl hukukunun kendisini orada hissettirmesinin bir sonucudur. Diğer bir deyişle Osmanl
iktidarnn kendisini hukuk üzerinden yerli ve yabancya hissettirmesinin bir göstergesidir
.
Başka devletlerin balyozlarnn bulunmas ise
Osmanl hükümdarnn bir lütfudur.
Su Kemerleri:
On yedinci asra göre oldukça kalabalk ve hareketli bir şehrin ciddî anlamda su ihtiyac olacağ aşikârdr. İzmir ve civarn-
da hüküm sürmüş kadim medeniyetlerin inşa ettiği su kemerlerinin yan sra gerek bunlarn tamir edilmesi gerekse yenilerinin yaplmas
yoluyla su ihtiyac giderilmeye çalşlmştr. Şehrin doğusunda bulunan bu su kemerleri Evliya Çelebi’nin geldiği tarihte yer yer ayakta
olup ksmen kullanlmaktadr. Bu nedenle Evliya Çelebi bu kemer-
lerden bahsetmez. Ancak ondan otuz yl sonra İzmir’e gelen
Tournefort bu durumu açkça belirtmektedir.
45
Kale eteğinde ya-
şayanlar su ihtiyaçlarn sarnçlardan sağladklarn Poocke’den
öğreniyoruz. Ancak onun ifadelerinden şehrin genel olarak su
ihtiyacn gerek içme suyu gerekse sulama anlamnda Melez ça-
yndan sağladğn anlyoruz.
46
Evliya Çelebi ise Ayasluğ’a ve Ku-
şadas’na su sağlayan kadim su kemerlerinden sitayiş ve hayran-
lkla söz etmektedir.
47
Çeşmeler:
Osmanl şehirciliğinin en önemli unsurlarndan birisi
çeşmeler ve sebillerdir. Evliya Çelebi, İzmir şehrinde yetmiş çeşme
bulunduğunu bu saynn şehre göre az olduğunu belirtmektedir.
Çeşmelerin dşnda on yedi adet sebilhânesi bulunmaktadr.
48
Şeh-
43
Seyahatnâme.
s. 43b; Pnar.
age
. s. 49.
44
Seyahatnâme.
s. 47a.
45
Tournefort.
age.
s. 255.
46
Pnar.
age.
s. 47.
47
Seyahatnâme.
s. 68a.
48
Age.
s. 46b.
Fotograf 9. Menemende bir çeşmenin kitabesi
1...,69,70,71,72,73,74,75,76,77,78 80,81,82,83,84,85,86,87,88,89,...268
Powered by FlippingBook