Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 78

68
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
bi, özellikle Türklerin yoğun olarak oturduklar Tire, Birgi gibi yerleşim birimlerindeki
meskenlerin “cümle bâğ u bâğçeli”
35
olduğunu kaydetmiştir. Bazlarn saray olarak
nitelendirmekte
36
, sanatkârane özellikler taşyanlar ayrntl bir şekilde anlatmaktadr.
Öyle ki evlerin üzerlerinin ne ile örtülü olduğundan tutun sokaklarn temizliği ve kald-
rmlarn niteliğine kadar anlatmaktadr
37
: “Ve içinde iki yüz mikdâr ma’mûr hâneleri
var cümle kiremitlidir. Ve bir câmi‘i ve bir kaç dükkân kalmş. Ve kal‘a hâricinde bağ u
bâğçesi çokdur.”
38
Baz yabanc seyyahlar İzmir’i çok bakmsz bulmaktadr. Söz gelimi
İzmir’in yerleşimini plansz, düzensiz, sokaklar dar ve kirli, evlerini bakmsz bulmak-
tadrlar.
39
Diğer taraftan Evliya Çelebi’den yaklaşk elli yl sonra İzmir’e gelen Richard
Poocke, şehrin görünümünün çok güzel olduğunu söylemektedir. Ancak sokaklarn dar
ve bakmszlğ konusunda o da diğerleriyle ayn fikirdedir. Şehirdeki evlerin ayrntl
bir tasvirini de yapmaktadr: “Şehirdeki evlerin ikinci katlar ahşaptan yaplmş; bölme
duvarlarysa frnlanmş tuğladan örülmüş. Deniz kenarndaki evlerse, denize bakan
bahçe veya avlulara sahip; binalar genellikle ardiye olarak kullanlyor. Oturma odala-
rysa üst katlarda yer alyor. Avlularn bir kenarnda üstü kapal ahşaptan bir çeşit ka-
meriye bulunuyor. Bu evlerin görünümleri çok güzeldir. Evlerin ön taraflarnda dolay-
syla rhtm boyunca küçük kayklar oradan oraya hareket halindeler.”
40
Frenk Mahallesi:
Evliya Çelebi’nin bildirdiğine göre İzmir’de on Müslüman mahalle-
si ve on kefere zarb, on Frenk ve Yahudi mahallesi, iki Ermeni mahallesi ve bir Kbtî
mahallesi vardr.
41
Ayrca bu mahallenin çarş ve pazarlarnn oldukça süslü olduğunu
belirtmektedir. Örf ve ibadetlerini yerine getirecekleri yedi adet kilise vardr ki içleri papazlarla dolu karanlk yerlerdir. Ve kâfirlerin evle-
rinin birçoğu şehrin kuzeyinde, deniz kysnda çok katl ve görkemli şekildedir.
42
Oldukça kozmopolit olan bu ticaret şehrinde yedi ülke-
35
Seyahatnâme.
74b, 84a.
36
Seyahatnâme.
s. 52a, 74b.
37
Seyahatnâme.
s. 82b-83a.
38
Seyahatnâme.
s. 40b.
39
“Comte de Ferrieres Sauveboeuf’un İzmir’i.” Pnar.
age.
s. 99;
Fransz Seyahatnâmeleri ve Tarihin Aynasnda İzmir Kolokyumu
. Editör: Nurmelek Demir,
İzmir: İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayn, 2002, s. 192. (bundan sonra “Nurmelek” ksaltmasyla verilecektir.)
40
Pnar.
age.
s. 49; Aslnda 50 yl sonra değil dört yüz yl sonra yani bugün bile İzmir’de çok fazla değişen bir şey yoktur. Hala düzensiz ve son derece bakmsz
sokaklar bugün de dün olduğu gibi yerli yabanc ziyaretçilerin dikkatini çekmektedir.
41
Seyahatnâme.
s. 45a.
42
Age.
s. 47a.; Richard Poocke İzmir’de yaşayan yüz bin kişinin yedi sekiz bininin Rum, iki bininin Ermeni, beş alt bininin ise Yahudi olduğunu belirtmektedir.
Pnar.
age.
s. 49.
Fotograf 7. Sğack'ta kale içinden bir sivil mimari örneği
1...,68,69,70,71,72,73,74,75,76,77 79,80,81,82,83,84,85,86,87,88,...268
Powered by FlippingBook