Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 77

Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nin İzmir Faslndaki Osmanl İktidarnn Göstergeleri Üzerine Bir Değerlendirme
67
büyük gemilerin demirlediğini, küçük limana ise daha küçük
gemilerin demirlediğini belirtir.
28
Evliya Çelebi bu küçük lima-
nn iki yüz gemi alacak kapasitede olduğu bilgisini vermekte-
dir.
29
Ayn zamanda Naldöken tarafnda da derin yerler oldu-
ğunu buraya üzüm yüklemek üzere gemilerin yanaştğn belir-
tir.
İzmir limannn yannda dikkate değer diğer limanlar olarak
Foça liman, Çeşme Liman ve Sğack liman zikredilebilir. Bu
limanlar hakknda özellikle Evliya Çelebi’nin titiz incelemeleri
olmuştur. Foça Limannn kalyon ve kadrgalar için uygun bü-
yük bir liman olduğu bilgisini vermektedir.
30
Foça liman yüz
parça gemiyi alacak kapasitededir.
31
Oldukça demir tutar bir liman olarak tasfir ettiği Çeşme limannn da büyük barça ve kalyonlarn yat-
mas için uygun olduğunu belirtmektedir.
32
Sğack limann ise 500 gemi alacak kapasitede genişlikte, sekiz rüzgârdan emin bir liman oldu-
ğunu ifade etmektedir.
33
Sivil Mimarî:
Evliya Çelebi ziyaret ettiği şehirlerin sivil mimarisi ile de yakndan ilgilidir. Sivil mimarî derken halkn ikamet ettiği gün-
delik hayatn idame ettirdiği konutlar kastediyoruz. Bu konutlarn yapmnda kullanlan malzemeden, malzemenin gündelik hayatta ya-
rattğ farka, mahallelerdeki hayat tarz bireyler ve komşular arasndaki ilişkiye kadar ayrntlara girdiğini söyleyebiliriz. Bu yaplardan ve
ilişkilerin biçiminden halkn refah seviyesini ve iktidarn gücünü çkartmak mümkündür. Evliya Çelebi de eserinde bu hususlar detayl bir
şekilde anlatrken Osmanl iktidarnn gücünü, propagandasn yapmak suretiyle meşrulaştrmaktadr. Eseriyle Osmanl iktidarnn söyle-
mini yeniden üretmekte iktidarla toplum arasnda uzlaştrc bir rol oynamaktadr.
Bu bağlamda İzmir şehrinin tamamen kârgir ve taş duvarl evler ile döşendiğini belirtmektedir.
34
Genel olarak İzmir’de bu yap inşa tar-
znn da ip uçlarn vermektedir. Taşn ve ahşabn tercih edilmesinde elbette iklim ve coğrafyann tesiri olduğu kadar bölgede Türklerden
önce teşekkül etmiş geleneğin de etkisi olduğu muhakkaktr. Ancak yine de Müslüman Türklerle gayrimüslimlerin konut tarzlarnn baz
temel farkllklar içermesini hayat tarzlarnn, dünya alglarnn farkl olmasna bağl olduğunu söylemek yanlş olmayacaktr. Evliya Çele-
28
Pirî Reis.
Kitab- Bahriye.
Editör: Bülent Ar. Ankara: T.C. Başbakanlk Denizcilik Müsteşarlğ, 2002, s. 127.
29
Seyahatnâme.
s. 47b.
30
Seyahatnâme.
s. 40b.
31
Pirî Reis.
age.
s. 126.
32
Seyahatnâme.
s. 53a.
33
Seyahatnâme.
s. 63a.
34
İzmir’deki muhtelif mahalleleri saydktan sonra buradaki evleri şöyle tavsif etmektedir: “Ve bu mezkûr mahalleler cümle on bin üç yüz mükellef ve ma‘mûr u
müzeyyen kârgir binâ sarây- ra’nâlar ve sâ’ir hâne-i zîbâlar ile krmz kiremitli lâlezâr misâl bir şehr-i rûşen âbâddr.”
Seyahatnâme.
s. 45a.
Fotograf 6. İzmir şehri ve liman
1...,67,68,69,70,71,72,73,74,75,76 78,79,80,81,82,83,84,85,86,87,...268
Powered by FlippingBook