Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 71

Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nin İzmir Faslndaki Osmanl İktidarnn Göstergeleri Üzerine Bir Değerlendirme
61
inceleme gezisi sonucunda başlangçta kalenin kalntlar olabileceğini düşündüğümüz baz izlere bugünkü Soğuk Kuyu Camii’nin yama-
cndaki Yeşiltepe üzerinde rastladk.
12
Bu tepede daire şeklinde taş bir temel ve giriş merdivenlerinin kalntlar açk bir şekilde görülebil-
mektedir. Ancak şurasn da göz önünde bulundurmak gerekir ki, Evliya Çelebi neredeyse bütün kalelerin zemini hakknda bilgi vermek-
tedir. Bir tepede mi, yamaçta m, bayrda m yoksa sahilde kumsal bir yerde mi belirtmektedir. Bu kale için kumsal bir yerde şeklinde bir
ibare ile kalenin yeri hakknda ipucu vermiştir. Ayrca kaleden Karaburun’a gemilerin kalktğn belirtiyor ki hemen dibinde gemilerin ya-
naşmasna uygun bir liman olmasn gerektirir. Hâlbuki söz konusu tepe ile en yakn Liman bölgesi arasnda çok büyük mesafe bulunmak-
tadr. Hal böyle olunca söz konusu kalenin bu tepede olmas mümkün gözükmemektedir. Gediz deltasnn olduğu bölge Evliya Çelebi’nin
İzmir’e geliş güzergâh göz önüne alndğnda söz konusu bile olamaz.
13
Ancak Ev-
liya Çelebi’nin güzergâhnn geçtiği yer modern İzmir’in aşr genişlemesi nedeniyle
kentsel dönüşümden hak ettiği pay almştr. Yani planl yeni bir şehir kurulmuştur.
Dolaysyla ne kumsal ne de kumsala kurulmuş bir kaleden bugün için söz etmek
imkânsz gözükmektedir. Belki limana yakn askerî bölgenin içerisinde baz kalnt-
lar kalmş olabilir.
İşlevini ve önemini yitiren kalelerden olan Kadifekale, beşgen planl söz konusu
kalenin Yunanllar zamanndan Kaydefa isimli bir kraliçeden kaldğn belirten Ev-
liya Çelebi, kalenin ilk önce 1441 ylnda II. Murat tarafndan Cüneyt Bey’in elinden
alndğn fetret devrinden sonra 1452 ylnda Fatih Sultan Mehmet tarafndan istir-
dat edildiğini belirtmektedir.
14
Çarş içerisinden yürüyerek 3.000 basamakla çklan
kalenin ihtişamn göz önüne sermek için Büyük İskender korkusuyla inşa edildiğini söyleyen Evliya Çelebi, kalenin çevresinin 2700 adm
olduğunu kaydeder. Deniz kysndaki kalenin inşa edilmesinden sonra önemini yitirdiği için bakmsz ve harap durumda olduğunu da
eklemektedir.
15
Kale içerisindeki çarş ve diğer müştemilat harap olmakla birlikte II. Mehmet’in kale içerisine bir iç kale inşa ettirdiği ve
değerli mallarn burada muhafaza edildiğini yine Evliya Çelebi’den öğreniyoruz. Kalenin batya bakan giriş kapsnn sağ tarafnda mer-
12
İbrahim Şahin. “Evliya Çelebi’nin Nif-Bergama-İzmir Güzergah.”
Türk Dünyas İncelemeleri Dergisi.
Say:XI/2, Kş, 2011, s. 175.
13
Ersel Çağltütüncügil. “Evliya Çelebi’de Geçitkale.”
Türk Dünyas İncelemeleri Dergisi.
Say:XI/2, Kş, 2011, s. 189.
14
Seyahatnâme.
s. 43a.
15
Ayn asrn sonlarnda İzmir’e gelen seyyah Tournefort da kalenin berbat bir durumda olduğunu belirtmektedir. Joseph de Tournefort.
Tournefort
Seyahatnâmesi.
Çeviren: Ali Berktay, İstanbul: Kitap Yaynevi, 2005, s. 252; Bir asr sonra İzmir’e gelen Johann Hermann Riedesel ve Comte de Ferrieres
Sauveboruf sadece Kadifekale’nin değil Deniz kysndaki kalenin de harap durumda olduğunu, burçlardaki toplarn da sadece Ramazan’da işe yaradğn
belirtmektedirler. İlhan Pnar.
Gezginlerin Gözüyle İzmir XVIII. Yüzyl.
İzmir: Akademi, 1996, s. 113. Günümüzde de kadife Kale ayn durumdadr. İçerisinde
koyun dahi otlatlmakta, etrafndaki gecekondularda oturan kadnlar yün kurutup çrpmakta, bazlar yaptklar frnda köy usulü ekmek yapmaktadr. İzmir
Büyükşehir Belediyesi kalenin surlarnn hemen dibinden başlayan gecekondular kentsel dönüşüm projesi çerçevesinde temizlemeye çalşmaktadr. Bu projenin
tarihî kalenin yeniden ilgi odağ olmasn sağlamas umulmaktadr.
Fotograf 1. Değirmentepe
1...,61,62,63,64,65,66,67,68,69,70 72,73,74,75,76,77,78,79,80,81,...268
Powered by FlippingBook