Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 55

Evliya Çelebi’nin İzmir Tarihçesi
45
Sonuç
Evliya Çelebi, okunmak gâyesi taşyan her yazar gibi, devrinin geçmiş ve yaşanlan zamana ait olanlarn anlatm yöntemlerini kendine
özgü bir şekilde kullanmş, metnini ilgi çekici olay, menkbe ve efsanelerle süslemiştir. Büyük seyyahmzn gezdiği yerlerle ilgili dikkate
değer ve ayrntl bir biçimde kaleme aldğ gözlemleri çoğunlukla çağdaş kaynaklarn verdiği bilgiler ile örtüşmektedir. O, gözlemlerinin
yan sra, gören veya işitenlerden dinledikleri arasnda kendisinin şüpheyle karşladğ bilgileri kaynağn ve kuşkusunu belirtmek suretiyle
ve ihtiyat kaydyla yazmştr. Geçmişe ilişkin anlatmlarn ise, daha esnek bir biçimde, çoğu kez kaynak belirtme ihtiyac duymadğ, ama-
ca uygun seçilmiş olaylar oluşturmuştur. Yaşadğ dönemin olay anlatm ve tarih yazm geleneği şğnda, kendisinin belirlediği biçime
uygun olarak, kaydettiği olay ve bilgiler için her zaman kaynak gösterme gereği hissetmemesi şüphesiz yazarn bir tercihi olarak kabul
edilmelidir. Ancak, kaynaklarndan yaptğ alntlarnda keyfilikle birlikte intihal, tenakuz ve zuhul kusurlarnn artmasna yol açtğ da bir
gerçektir. Büyük Türk Seyyah’nn muazzam eserinin mahiyetinin hakkyla anlaşlmas; onun ismini kaydettiği kaynaklardan yaptğ alnt-
larn niteliğinin tespiti olduğu kadar belirtmediği kaynaklarn neler olduğunun ortaya konulmas ve şâhit olarak aktardklarnn mevcut
durum ile ne kadar örtüştüğünün değerlendirilmesiyle yakndan ilgilidir. Böylelikle, dünya kültür mirasna yaptğ katkyla hakl olarak
gurur duyduğumuz “Seyyâh- âlem ve nedîm- i beni âdem Evl iyâ-y bî - riyâ’mz ve kymetli eserinin değeri ve tartşlmaz büyük-
lüğü lâykyla takdir edilecektir.
Seyyahmzn İzmir tarihçesi ile ilgili kaleme aldklarnn, nispeten ksa saylabilecek bilgiler ve kendisinin kurgusunu yaptğ olay anla-
tmlarn içerdiği görülmektedir. Yukarda belirtildiği üzere, Seyahatnâme ’de yer alan bilgilerin tümünün çağdaş ve muahhar kaynaklar-
la desteklenmesi mümkün olamamaktadr. Bunun nedeni, Evliya’mzn çağn aşan farkl bakş açs olduğu kadar mevcut kaynaklarmzn
verilen bilgileri kontrol etmemizi sağlayacak yeterlilikte bulunmamasdr. Ancak, İzmir’in tarihine ilişkin kaydettiklerinin arasnda başka
bir kaynak ile doğrulanamayacak “yegâne” bilgilerin bulunmas dolaysyla günümüz araştrmaclarna paha biçilmez bir kaynak sunmuş
olduğu da unutulmamaldr.
KAYNAKLAR
Seyahatnâme Neşri
Evliya Çelebi b. Derviş Muhammed Zllî,
Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Topkap Saray Bağdat 304 Yazmasnn Transkripsiyonu-Dizini.
1. Kitap,
Haz. O. Şaik Gökyay. İstanbul: YKY, 1996.
Evliya Çelebi b. Derviş Mehemmed Zllî, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Topkap Saray Kütüphanesi Bağdat 304 Numaral Yazmann Transkripsiyo-
nu-Dizini
. 2. Kitap, Haz. Z. Kurşun-S. Ali Kahraman-Y. Dağl. İstanbul: YKY, 1999.
Evliya Çelebi b. Derviş Mehemmed Zllî, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Topkap Saray Kütüphanesi Bağdat 305 Numaral Yazmann Transkripsiyo-
1...,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54 56,57,58,59,60,61,62,63,64,65,...268
Powered by FlippingBook