Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 54

44
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Şehrin Osmanl Devleti İdaresine Girişi / Sultan II. Murad’n Fethi
İzmir’in Sultan I. Bâyezid’in Anadolu beylikleri üzerinde yürüttüğü harekât srasnda 1390 ylnda Osmanl top-
raklarna katldğ bilinmekle birlikte Evliya Çelebi bu konuda herhangi bir bilgi vermeyerek, II. Murad (1421-1451)
devrinde ilk fethedilen kaleler arasnda “Kal‘a- i İzmir”i saymaktadr.
29
Üçüncü kitapta ise şehrin II. Murad’n ilk
cülusunda fethedildiği kaydedilmektedir:
30
“Koca Murâd Hân- sâni cülûs- evvelinde Anadolu’da İzmir kal‘asn
Kaydefâ nesli Rum kefeleri destinden feth etdikde cemî‘i hazâ‘in ve defâiniyle ahz û kabz eyleyüb ol genc-i Ka-
run’u Üç şerîfeli Câmiine sarf eylemiştir.” Görüldüğü üzere, seyyahmz, -belki de- şehrin kalesinin Müslümanla-
rn elinden alnşn uygun bulmayarak farkl bir tarih ve olaylar dizimi kullanmay yeğlemiştir.
31
Aktardğ bilgilere göre şehir, Osmanl Devleti tarafndan 844 [1440/41] ylnda II. Murad’n fethi olarak
Cüneyd Bey’in eliyle alnmş, daha sonra 856 [1452]’da “Ebu’ l- feth” Sultan II. Mehmed Han Gazi tarafndan tekrar elde edilmiştir. Bilgile-
rimize nazaran İzmir, Çelebi (I.) Mehmed tarafndan 1415’te Rodos şövalyeleri ve Midilli prensi gibi Hristiyan güçlerin yardmyla on gün-
lük bir kuşatmadan sonra Aydnoğlu Cüneyd Bey’den ele geçirilmişse de hükümdarnn vefatnn ardndan yeniden Cüneyd Bey tarafn-
dan alnan şehri Sultan II. Murad, 1424’te kesin olarak Osmanl topraklarna katmştr. Her ne kadar Fâtih Sultan Mehmed devrinde,
1472’de bir Venedik filosunca yağmalandysa da hâkimiyet değişikliği söz konusu olmamştr.
32
Evliya Efendi, eserinin ikinci cildinde İzmir’in fethi ile ilgili bir menkbeye de yer vermekte ve Merzifon’u anlatrken Pir Dede ’nin me-
nakbn nakletmektedir. Buna göre; Sultan Murad, “kâfir, zndk, mülhid ve bî-mezheb cevlâki şkdr” diye iftira edilen Pir Dede’yi kat-
letmeye gittiğinde kendisine;
“Murâd Beğ! Şer‘ile zâhir edâ-y hizmet etdin, ammâ bu işe memur değilsin. Sğala oğlu elinden kâfirler İzmir kal‘asn ald. Timur-leng
alamamşken Firenk ile Urum istila edüp ald. Var hâlâs edüb ‘Fâtih-i İzmir’ ol…” der ve böylelikle İzmir fethedilir.
33
Bu menkbevî anlatm da Evliya Çelebi’nin hazrladğ dikkat çekici tarih dizimlerinden birisidir. Onun anakronik bir anlatm sonucu
kendisince varmak istediği noktaya, kişilere vermek istediği görev ve mesajlara göre olaylar bir araya getirdiği görülmektedir.
29
Bk.
Seyahatnâme.
2. Kitap, s. 29.
30
Bk.
Seyahatnâme.
3. Kitap, s. 244.
31
Ancak sekizinci kitapta, bir tenakuz eseri olsa gerek Ohri ile ilgili anlattklar arasnda II. Murad’n iki nci saltanatnda ilk fethinin Ohri, ikinci fethinin “t aht -
Kayde fâ İzmi r ka l‘ as  ” olduğunu yazmaktadr. Bk.
Seyahatnâme.
8. Kitap, s. 327.
32
Bu konuda ksaca bk. Mübahat S. Kütükoğlu. “İzmir.”
TDVİA.
C. 23, İstanbul: 2003, s. 517. Ayrca bk. Tuncer Baykara.
age.
ss. 81-82; Mübahat S. Kütükoğlu.
age.
ss.
17-18.
33
Bk.
Seyahatnâme.
2. Kitap, s. 206.
1...,44,45,46,47,48,49,50,51,52,53 55,56,57,58,59,60,61,62,63,64,...268
Powered by FlippingBook