Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 46

36
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Evliya Çelebi, Seyahatnâme’de Kaydefa’nn kendisi ve nesli ile ilgili bilgilerin yan sra İskender ve Kaydefa menkbesini “Târih- i
Taberî Tercümes i” ve “Ahmedî”nin İskendernâmes i’nden yararlanarak kaleme almştr.
9
Karşlaştrmalardan onun, biri mensur
diğeri manzum olan her iki kaynaktaki metinleri kendi diliyle ifade ettiği anlaşlmaktadr.
10
Bilindiği üzere, kendisinin eserinde doğrudan
ismini belirttiği kaynaklarnn başnda, genellikle İslâm öncesi yada Yunan tarihi ile ilgili bilgilere atfta bulunmak için kullandğ “Yanvan
Tarihi” gelmektedir. Söz konusu kaynak, başlangçtan 941/42 ylna kadar gelen
Tes t imonium Fl avi anum
’un bir dünya tarihinin çevirisi
olan “Kitâbü’ l- ‘Unvân” adl eserdir.
11
Bu eserin Âl-i Osman tarihlerinin bahsettiği kaynaklardan birisi veya Kâtip Çelebi (1609-1657)”nin
“Johann Carion” çevirisi olduğu da ileri sürülmektedir.
12
Ancak Evliya’nn bunu daha çok mutasavver bir kaynak ad olarak kullanmş
olduğu da söylenebilir.
13
Kadifekale’ye İlişkin Anlatmlar
Evliya Çelebi, “İzmi r Kales i”, “Sedd- i Kahr iye Kales i”, “Eski Kale- i Kahr” veya “Yukaru Kale” olarak
isimlendirdiği “Kadifekale” hakknda ayrntl bilgiler aktarmaktadr:
Kaydefâ kralenin “İskender-i Kübrâ” korkusundan binâ etmiş olduğu bu kaleye, Kale-i Bahir’den doğu yönünde
yukar olmak üzere baştan başa şehir içinden geçilmek suretiyle tam 3.000 admda çklr. Bayrl ve kayal, yüksek
olmayan bir tepe üzerinde sağlam ve dayankl bir şekilde, “her taş fil cüssesi kadar” olmak üzere beşgen plânl inşa
edilmiş kalenin çevresi 2.700 admdr. Kale, kaya üzerinde olduğundan dört tarafnda hendeği yoktur. Eskiden iç kale
(akropol) olan bu yap aşağdaki şehri kuşatmştr. Varoş kaplar ve duvarlarnn izleri pek çok yerde görülebilen
büyük kalenin baz kule ve burçlar evlerin içinde kalmştr. Ayrca kalenin batya bakan, demir kanatl, sağlam bir kaps vardr. Kale içeri-
sindeki insanlar deniz kenarndaki kalenin mamur olmas dolaysyla aşağ şehre indiğinden burada sadece bağ ve bahçeler kalmş, han,
hamam, çarş ve pazar harap olmuştur.
14
Kayde f a ’ n  n Büs tü ;
Evliya Çelebi, Yukar Kale’nin girişinin sağndaki kulenin iki adam boyu yüksekliğinde bulunan küçük bir keme-
rin altnda beyaz mermerden oyulmuş Kaydefa’nn büstünü görmüştür. İnsann canl zannedip hayran kalacağ, bakan ne tarafa giderse o
tarafa bakan, gülenle gülen, ağlayanla ağlayan görünen bu garip şeklin gerdanndan aşağs yoktur. Kaydefa, lâle renkli çehreli, gerdannda
9
Ahmedî (öl. 815/1412-13)’nin eserinde yer alan “Dâstân- İskender bâ-Kaydâfe melike-i Mağrib ve hîle ü bâ-Kaydâfe” ve “Matla‘- Dâstân- Kaydâfe” başlkl
bölümler için bkz. Ahmedî.
age.
v. 39a-42a.
10
Meşkûre Eren.
Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Birinci Cildinin Kaynaklar Üzerinde Bir Araştrma.
İstanbul: İstanbul Edebiyat Fakültesi, 1960,
ss. 38-45.
11
Nuran Tezcan. “Seyahatnâme.”
TDVİA
,
C. 37, İstanbul: 2009, s. 17.
12
A. Adnan Advar.
Osmanl Türklerinde İlim.
6. Basm İstanbul: Remzi, 2000, s. 153; Meşkûre Eren.
age
.
ss. 35-36.
13
Nitekim Seyahatnâme’de; “Yunâni yân Tevâ ri hi ”nin müverrihinin İstanbul şehrinin üçüncü kurucusu Yanko bin Madyan’n “Kudüs-i şerif Kayseri” olan
küçük kardeşi
Yanvan
olduğu bilgisine de yer vermektedir. Bk.
Seyahatnâme.
1. Kitap, s. 12; 7. Kitap, s. 173.
14
Kale ile ilgili genel olarak bk. Tuncer Baykara.
İzmir Şehri ve Tarihi.
İzmir: E.Ü. Basmevi, 1974, ss. 36-37; Necmi Ülker. “Kadifekale.”
Bilim Birlik Başar.
Yl: 9, Say:
38 ss. 9-14.
1...,36,37,38,39,40,41,42,43,44,45 47,48,49,50,51,52,53,54,55,56,...268
Powered by FlippingBook