Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 25

XVII. Yüzylda İzmir ve Çevresinin İdari Yaps
15
XVII. yüzyl başlarnda Saruhan’dan ifraz olunmak suretiyle Aydn Sancağ’na bağlanmş olduğunu göstermektedir. Evliya’nn ziyaretin-
den sadece birkaç yl öncesine (1667-68/1087) ait olan defter kaytlar ise Nif’in İzmir ile birlikte yine kaza statüsünde bir idari birim olarak
Sğla Sancağ’na bağl olduğunu ortaya koymaktadr
27
. Sonraki kaytlar da Nif’in Sğla Sancağ’na bağl idari statüsünün XVII. yüzyl bo-
yunca değişmemiş olduğunu göstermektedir
28
. Kaza statüsünü sonraki yüzyllarda da muhafaza etmiş olan Nif
29
, bugün Kemalpaşa adyla
İzmir’e bağl ilçe konumunda bir idari birim olarak varlğn sürdürmektedir.
Bergama
Evliya Çelebi’nin muhtemelen Hac yolculuğu srasnda uğramadğ, uğramş olsa bile kalmadğ, önceden edinmiş olduğu ksa ve seya-
hatnamenin genelinde tatbik edilmiş olan şehir tasvirleri şablonuna uymayan bilgi ile geçiştirmiş olduğu Bergama
30
, XVI. yüzylda olduğu
gibi
31
XVII. yüzylda da Bursa merkezli Hüdâvendigar Sancağ’na bağl yüz elli akçalk kaza statüsünde bir idari birim idi
32
. XIX. yüzylda
Karesi sancağna bağl kaza statüsünde bir idari birim olarak varlğn devam ettiren Bergama
33
, günümüzde İzmir’e bağl ilçe konumunda
bulunmaktadr.
Melemen Güzelhisar
Aydn Güzelhisar başta olmak üzere, ayn adl diğer yerleşim birimlerinden ayrt etmek üzere Seyahatname’de
34
ve diğer kaynaklarda
Melemen Güzelhisar
” ya da “
Güzelhisar- Melemen
” şeklinde kaydedilmiş olan idari birim XVI. yüzylda olduğu gibi
35
, XVII. yüzylda da
36
Saruhan Sancağ’na bağl kazalardan biri olarak tespit edilmektedir. Evliya’nn sancak belirtmeksizin “
yüz elli akçe kazâ
” olarak ifade etmiş
olmas da bunu teyit etmektedir
37
. Menemen’e göre daha küçük fakat verimli bir ovaya yaylmş bulunan birkaç köyün merkezi konumun-
da, iç bölgede daha güvenli bir noktada bulunan Güzelhisar, Osmanl klasik döneminde belirginleşmiş olan idari misyonunu esasen
Saruhanoğullar döneminden itibaren üstlendi
38
. XIX. yüzyl sonlarna doğru yeni bir düzenleme ile kaza statüsünden çkarlarak merkez
25
Turan Gökçe. “Anadolu Vilâyetine Dair 919 (1513) Tarihli Bir Kad Defteri.”
Tarih İncelemeleri Dergisi.
IX, İzmir: 1994. s. 235; T. Baykara.
age.
s. 179; Feridun M.
Emecen.
XVI. Asrda Manisa Kazâs
. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yaynlar, 1989. s. 10-13.
26
BOA.
MAD-2751
, s. 46.
27
BOA.
MAD-4482
, s. 20-21.
28
BOA.
MAD-4488
,
v. 5b; BOA.
MAD-4483
, s. 10-11; BOA.
MAD-3826
, v. 46a.
29
T. Baykara.
age.
s. 223, 235.
30
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Topkap Saray Kütüphanesi Bağdat 306, Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa 426, Süleymaniye Kütüphanesi Hac Beşir Ağa
452 Numaral Yazmalarn Mukayeseli Transkripsiyonu-Dizini
. 9. Kitap, Haz. Yücel Dağl-Seyit Ali kahraman-Robert Dankoff, İstanbul:Yap Kredi Yaynlar,
2005. s. 45-46.
31
Turan Gökçe. “
Anadolu Vilâyetine Dair 919 (1513) Tarihli Bir Kad Defteri
.” s. 232; T. Baykara,
age.
s. 184; Vehbi Günay.
XV-XVI. Yüzyllarda Bergama Kazâ-
s
. İzmir: E.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Yaymlanmamş Doktora Tezi, 1999. s. 36-39.
32
Seyahatname
, 9. Kitap, s. 45. Bunu teyit eden kaytlar için bk. BOA.
MAD-2751
, s. 28; BOA.
MAD-4482
, s. 35; BOA.
MAD-4488
, v. 12a; BOA.
MAD-3826
, v. 61a.
33
T. Baykara.
age.
s. 235.
34
Seyahatname
, 9. Kitap, s. 46.
35
BOA.
TD-166
, s. 347-350;; F. Emecen.
age
. s. 10-13; T. Baykara.
age.
s. 179.
36
Kâtip Çelebi.
Cihannümâ
, s. 634; BOA.
MAD-2751
, s. 51; BOA.
MAD-3826
, v. 43b.
37
Seyahatname
, 9. Kitap, s. 46.
38
Bk. Ersin Doğer.
İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi
. İzmir: Sergi Yaynlar, 1998. s. 59.
1...,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24 26,27,28,29,30,31,32,33,34,35,...268
Powered by FlippingBook