Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 242

232
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
ve deniz kenarnda olduğu belirtilen ancak bugün yok olmuş Bahir Kale hakknda bilgi verilmiştir. Daha sonra İzmir’in yaplarna değinil-
miş, şehrin yerleşim düzeni, ticari alanlar, meşhur yiyecek ve içecekleri, halk ve ziyaret yerleri hakknda bilgi verilmiştir.
Seyahatnâme’nin İzmir ksmndaki imgeler; burada “meşhur/meşhurdur” şeklinde yer alan ksmlar göz önüne alnarak tespit edilmiş-
tir. Bu ksmlar değerlendirildiğinde ise; öncelikle mekanlar, daha sonra bölgenin flora ve faunas, başka bir ifadeyle kent ve çevresinin bitki
örtüsü ve bu bölgedeki hayvanlara bağl olarak tüketilen yiyecekler yer almaktadr. Evliya Çelebi’nin bilgi verdiği mekanlar; ticari alanlar
ve yaplardan oluşmaktadr. Kemeralt Çarşs ve İzmir Liman ticari alanlar oluştururken, kale, cami, medrese, han, hamam, konak vb.
gibi yaplar yer alr. Söz konusu yaplar içinde imge olarak günümüze kadar varlğn sürdürenler Kadife Kale ve Hisar Camisi’dir. Kentin
flora ve faunasna bağl olarak şekillenen yeme-içme kültürüne de değinen Evliya Çelebi; badem, kiraz, zeytin, incir, limon, turunç ve balk-
larn isimlerini sayar ki bu ürünler günümüzde de İzmir yeme-içme kültürünün önemli birer imgesidir. Bunun yannda “meyve vermeyen
hurma ağac” olarak belirttiği palmiye, saat kulesiyle birlikte bugün kentin sembolüdür.
Seyahatnâme’nin İzmir ksmndaki imgeler değerlendirilirken öncelikle yaplar daha sonra kentin fauna ve florasna bağl ürünler ele
alnacaktr. Seyahatnâme’de ve bugün imge olarak meşhurlaşmş mekanlar; “ticari alanlar” ve “mimari yaplar”dr, bunlar hakknda aşağ-
da ayn srayla bilgi verilecektir.
İzmir’in Meşhur Ticari Alanlar:
İzmir Liman:
Seyhatnâme’de yer alan İzmir’in bir diğer imgesi ise limandr. İzmir liman, kentin bir ticaret merkezi olmasnda son derece önemlidir.
Ticari yapnn oluşmasnda ve dolaysyla şehir plannda liman belirleyici olmuştur. İzmir’in bir ticaret merkezi olmas 11. Yüzyla kadar
uzanr. Ancak İzmir liman, hem 16. yüzylda İstanbul’a mal gönderilen, hem de ihracat yaplan bir liman özelliği kazanmştr.
9
Seyahatnâme’de İzmir şehri tasvir edilirken limann üzerinde önemle durulur. Yukar kale olarak da bahsedilen Kadife Kale ile deniz kysnda-
ki kale arasnda “
İzmir şehri, bir büyük şehir ve yeni iskeledir
.”
10
. İzmir limannn özellikleri de Seyahatnâme’de yer alr:
“Ksacas, Osmanl’nn tasar-
rufu altnda 260 işlek, büyük iskele vardr ki yük çözülür ve bağlanr şehirlerdir. Ama İzmir iskelesi bunlardan daha meşhur şehirdir. Zira yedi iklimde
Osmanl ile dost olmuş 18 kefere kral vardr. Hepsinin de balyozlar [elçi] ve konsoloslar vardr. Ve bezirganlar yeryüzünün mahsüllerini ve bütün
ülkeler halknn metalarn getirirler, her sene bin gemi gelir ve bin gemi gidip metalar bu İzmir şehrinde satlr. Böyle bir geçit ve işlek iskeledir ki âleme ün salmş-
tr.”
11
İzmir limannn tarihi ve ekonomik değerini oluşturan unsurlardan biri de İzmir Körfezi’dir. Seyahatnâme’de de İzmir’in konumu kör-
feze bağl olarak açklanmştr:
“Ve bu şehir lodostan doğuya seksen mil uzunlamasna bir körfez denizinin sonundadr. Karş karşya genişliği birer
mildir.”
12
Burada, k
örfezin güneybat-doğu istikametinde uzunluğunun 80 mil ve iki yakas arasndaki en yakn alann birer mil olduğu belirtilmiştir.
9
Ege’nin İncisi İzmir.
İstanbul: İzmir Valiliği Yayn, 2004, ss. 14-15.
10
Seyahatnâme.
9. Kitap- 1. Cilt. s. 102.
11
Seyahatnâme.
9. Kitap- 1. Cilt. s. s. 107.
12
Seyahatnâme.
9. Kitap- 1. Cilt. s. s. 108.
1...,232,233,234,235,236,237,238,239,240,241 243,244,245,246,247,248,249,250,251,252,...268
Powered by FlippingBook