Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 240

230
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
gelenek de kent insannn kültürel yapsna katkda bulunur. Örneğin; çeşitli bölge veya yaplar şehrin buluşma mekânlar haline gelir.
Hemen herkes tarafndan bilinen bu alan veya yaplar, kentin merkezî konumlarndan biridir ve bu durumda söz konusu alanlar kentin
bilinen merkezlerinden biri olarak kent imgelerinden birini oluşturur. Yine yaplarla ilgili anlatmalar, çeşitli inanç veya uygulamalar da
kent kültürü için önemlidir. Örneğin; düğün töreninin bir parças olarak ziyaret edilen yerler, sünnet veya evlilik törenine bağl olarak şe-
hirde araçlarla dolaşlan güzergâhlar gibi. İmgeleşen mekanlar çevresinde oluşan geleneklere bağl olarak bu mekanlar kentin somut olma-
yan kültürel mirasna da katk sağlar. İmgeler, kent kimliğine katk sağlamasnn yannda; “ait olduklar bölgenin veya grubun kültürel
simgeleri haline gelerek, yüzyllar boyunca kültürel, turistik ve ticari etkileşim ve iletişimin temel belirleyicileri ve sürükleyicileri olagel-
miştir.”
4
Dolaysyla imgeler kültürel alanda etkili olduğu kadar ekonomik değere de sahiptir. İmgelerin kültürel ve ekonomik işlevleri
arasndaki bağa en güzel örneklerden biri İzmir Hisarönü’dür. Hisar Camisi’ne bağl olarak tarihi geçmişe sahip bu mekan, kentin ticare-
tinde etkili olan Kemeralt içinde yine ticari bir alan olarak öne çkmaktadr. Cami ve caminin önündeki meydan nedeniyle bir buluşma
noktas oluşmuş ve burada oluşan ticari alan imgeye, ekonomik bir değer kazandrmştr.
Kültürel ve ekonomik alandaki işlevleri nedeniyle somut veya somut olmayan imgelerin tespit edilmesi son derece önemlidir. Ancak bu
süreç sadece tespit aşamasnda kalmamaldr. Metin Ekici’nin ifade ettiği gibi; “Halk bilim çalşmalarnda ilk boyut ‘tespit’, ikinci boyut
‘derleme’ ve üçüncü boyut da ‘temsil ve sunum’dur. … Halk bilimciler, ayn zamanda, tespit ettikleri halk bilgisi yaratmalarnn ‘temsil
edilmesi’, ‘sunulmas’, gerekli görülenlerin ‘devamllğnn sağlanmas’ ve ‘yerelden küresele ulaşacak bir kültür değeri haline getirilmesi’
sorunlarn çözmekle de görevlidir.”
5
İmgelerin tespit, temsil ve sunum bakmndan değerlendirilmesi, kentin kültürel ve tarihi dokusu
hakknda kuramsal bilgi birikimi sağlamasnn yannda kentin tarihi ve kültürel kimliğinin oluşma ve gelişmesi hakknda da bilgi verecek-
tir. Bu nedenle imgelerin tespiti yannda oluşum ve yaylma süreçlerinin de belirlenmesi gerekmektedir. İmgelerin oluşum süreçlerinde
coğrafya, tarih, iklim, flora ve fauna önemli bir yer tutar. Örneğin; imgelerin bir ksm kentin coğrafi konumuyla ilişkili olarak var olur.
İzmir’in körfezi, bu şehrin coğrafi konumuna bağl olarak imgeleşmiştir. Bir ksm ise tarihi olaylar sonucu imge özelliği kazanr ve tarihi
olaylarn yaşandğ mekanlar, tarihi olaylar yaşatan antlar ve kişiler imgeleşir. Konak meydanndaki Hasan Tahsin Ant bu bağlamda
imgeleşir. Bu noktada; imgelerin, kentin coğrafi özellikleri ve tarihi olaylaryla bütünleştiğinde, yaşamas ve yaşatlmas başka bir ifadeyle
sürdürülebilirliğinin ve yaygnlğnn arttğn söylemek mümkündür. Kentin imgelerinin, kentin tarihi serüveniyle ilişkisi bu imgeleri güç-
lendirdiği gibi, imgelerin tarihi arka plannn belirlenmesi veya unutulduysa hatrlatlmas da yine imgelerin güçlenmesine ve dolaysyla
benimsenmesinde etkili olacaktr. Kentsel imgelerin, tarihi süreç içindeki yeri ve öneminin tespitinde seyahatnameler önemli birer kaynak-
tr. Seyyahlarn gözüyle bir kenti tanrken kentin kültürel kimliği ve dolaysyla imgeleriyle de tanşmak mümkündür. Evliya Çelebi Seya-
hatnâmesi, kent kültürünün yap taş olan imgelerin tespitinde önemli bir kaynaktr.
4
M. Öcal Oğuz. agm. s. 60.
5
Metin Ekici. “Halk Bilimi Araştrmalarnda Üçüncü Boyut.” TÜBAR. S. XVI-Güz, 2004, s. 14, 15.
1...,230,231,232,233,234,235,236,237,238,239 241,242,243,244,245,246,247,248,249,250,...268
Powered by FlippingBook