Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 239

EVLİYA ÇELEBİ’NİN İZİNDE İZMİR’İN İMGELERİ
Pnar FEDAKÂR
*
Binlerce yllk tarihi geçmişiyle İzmir; coğrafî özelliklerinden iklimine, tarihî olaylardan mimarî yaplarna, burada yetişen ürünlerden
yeme-içme kültürüne kadar pek çok imgeyle anlmş, bütünleşmiştir. İzmir’in tarihsel serüveni içinde yer alan bu imgelerin bir ksm unu-
tulmuş olmasna rağmen, bir ksm günümüzde de yaşamaktadr. Bugün İzmir’in imgeleri, geçmişten kalanlar ve zaman içinde eklenenler-
le birlikte uzun bir liste oluşturmaktadr. Bu imgeler, İzmir’e kültürel kimliğini kazandrmakta, İzmir’de yaşayanlarn da kentli kimliğine
sahip olmasnda, yaşadklar kenti benimsemelerinde önemli bir rol oynamaktadr.
İzmir’in bugünkü imgeleri nedir sorusunu cevaplamak ve
İzmir’de yaşayanlarn kentin imgesi ile ilgili görüşlerini almak için bir araş-
trma yaplmştr. İzmir Ticaret Odas tarafndan yaplan anket çalşmasnda; 28 ilçede 3064 kişini katlmyla gerçekleştirilen ankette “İz-
mir denince aklnza gelen sözcükler ve nitelikler nelerdir?” sorusuna %14,9 “Deniz ve Körfez”, % 14,1 “Kordon”, % 13,9 “Kemeralt” ceva-
b verilmiştir. Ayn anketteki “Sizce İzmir’in sembolü nedir?” sorusuna ise % 40,6 “Saat Kulesi”, % 15,6 “Kemeralt” ve % 12,9 “Fuar” ceva-
b verilmiştir.
1
İzmir ve çevresinde yaşayanlarn kentin imgeleriyle ilgili düşüncesi hakknda bilgi veren bu araştrmaya göre; deniz, körfez,
Kordon ve Kemeralt, Saat Kulesi ve Fuar, İzmir deyince akla gelen ilk isimlerdir.
Kentin kimliğinin belirlenmesinde, kent kültürünün ve kentli kimliğinin oluşmasnda önemli bir role sahip olan imgeler, M. Öcal Oğuz
tarafndan; “… seçilmiş, meşhurlaşmş, işlenmiş ve üzerinde uzlaşlmş kültürel verimler” olarak tanmlanr. Oğuz, bu tanm açklarken;
“Daha açk bir ifade ile söylemek gerekirse, her yörenin yerel, ulusal, bölgesel veya uluslar aras hale gelmiş yani ‘meşhur’laşmş halk bi-
limsel ürün ve gösterimleri vardr.” demektedir.
2
Kente ait ürün veya gösterimlerin imgeleşmesinde “meşhur” olmalar başlca özellikleri-
dir ve kente ait “meşhur”laşmş ürünler sadece tarihi geçmişten gelen ürünler olmak zorunda değildir. Kentin imgeleri tarihi süreçte oluş-
muş olabileceği gibi Nebi Özdemir’in “… doğal, tarihi ve kültürel kent belleğinden beslenilerek tasarlanan”
3
şeklinde ifade ettiği gibi “yeni
somut veya soyut yaratmalar” da imge haline gelebilir. Kentin eski ve yeni imgeleri, İzmir örneğinde
ele alndğnda söz gelimi Efes antik kenti İzmir’in asrlar aşp gelen imgelerinden biri iken, nazar
boncuğu kentin yeni imgelerinden biri olmaya adaydr.
Kente ait imgelerin tespit edilmesi, kentin kültürel kimliğinin anlaşlmasnda ve oluşturulmasn-
da önemli bir işleve sahiptir. Bu imgelerin bir ksm mekanlar; ticari alanlar ve mimari eserler, kent
ve çevresinde yetişen ürünler gibi somut unsurlar olmakla birlikte onlarn çevresinde oluşan pek çok
*
Yard. Doç. Dr.,
E.Ü. Türk Dünyas Araştrmalar Enstitüsü, Türk Halk Bilimi ABD.
1
(Erişim Tarihi: 06.02.2013); Veysel Çolak.
Bir Kente Nereden Girilir?
Halkapnar.
İstanbul: Heyemola Yaynlar, İzmirim Dizisi, 2011, s. 34.
2
M. Öcal Oğuz. “Halk Bilimi Çalşmalarnda İmgeleri Öne Çkarmak.”
Küreselleşme ve Uygulamal Halk Bilimi.
Ankara: Akçağ, 2002, s. 59.
3
Nebi Özdemir. “Kentlerin Gezgin İmgeleri veya Kent İmgeleri Giydirilen Otobüsler.” Milli Folklor. S. 89, 2011, s. 47.
1...,229,230,231,232,233,234,235,236,237,238 240,241,242,243,244,245,246,247,248,249,...268
Powered by FlippingBook