Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 225

Eski Mordoğan (İzmir) Köyü Camii Süslemeleri
215
Yapda yer alan ilginç süslemelerden biri de kubbenin iç yüzünü dilimlere ayran barok sütunlarn taşdğ kubbe tasviridir. Yerleşme
düzeni bakmndan Batl perspektif kurallarna uyan, fakat ayrntya girince şaşran bakş açlar ve oranlar ile minyatür geleneklerine bağ-
l kalan bir kompozisyon olduğu anlaşlmaktadr. Kubbesinin iç yüzü, bu şekilde tasvir edilmiş mimari unsurlarla dilimlere ayrlmş yap-
lara örnek olarak Muğla Kurşunlu Camisini (1853, 1901)
42
verebiliriz. Ancak burada, sütunlarn aralarnda kalan yüzeylere, Ayşe Kadn
Camisi’nden farkl olarak, “C” ve “S” kvrml dallardan oluşan birer kartuş yerleştirilmiş ve bu kartuşlarn içine, mimari tasvirlerin yer
aldğ manzara resimleri işlenmiştir.
Madalyonlar içinde yer alan yazlarn da Arapça dilbilgisi ve yazm kurallarna uymayan, bozuk bir ifade ile yazlmş olmalar; bu ko-
nuda, yeterli bir eğitim görmemiş, acemi bir usta elinden çkmş olduklarn gösterir gibidir.
Sonuç olarak, Eski Mordoğan Köyü Camii çeşitli dönemlerde yaplan eklemelerle günümüze kadar gelebilmiş bir eserdir. Bugünkü şek-
lini 18. yüzyln sonu 19. yüzyln başlarnda aldğn tahmin ettiğimiz yap dştan görünüşünü korumuş, fakat içten inşa edildiği dönemin
süslemelerinden tamamen farkl bir süsleme program ile bezenmiştir. Bu nedenle cami, mimari özelliklerinden daha çok Geç Dönem süs-
lemeleri ile dikkat çekmektedir. Bu süslemelerin büyük bir ksm muhafaza edilerek günümüze kadar ulaşabilmiştir. Ancak bir ksm da iyi
korunamadğ için onarmlar ve aşnmalar sebebiyle kaybolmuştur. Yapya 18. yüzyln ikinci yarsndan sonraki bir dönemde eklendiği
tahmin ettiğimiz bu süslemeler, geçiş döneminin karakteristik özelliklerini taşyan ilginç örneklerdendir. Resimleri yapan sanatçy tanm-
yoruz. Ancak sanatçs kim olursa olsun, bir geçiş evresi olan, Batllaşma Dönemi Türk Resim Sanatna özgü yerli örneklerdir. Resimlerde-
ki izlenimci üslup, yerleşme düzeni, şk-gölge oyunlar ve renk tonlamalar, geleneksel minyatür sanatnn alşkanlklarndan bir dereceye
kadar kurtularak, Batl tarzda resim yapmaya özen gösterildiğini kantlarken; ayrntc işleme tarz ve ayn resim içinde birden fazla bakş
açs gibi özellikler minyatür sanatnn izlerinin, diğer örneklerde olduğu gibi halen devam ettirildiğine işaret etmektedir. Manzara tasvirle-
rinde yer alan tek tek veya gruplar halindeki yaplar, çeşitli açlardan; çoğunlukla cepheden, bazen de Kâbe’nin çevresindeki revaklarda
olduğu gibi haritay andran biçimde kuş bakş işlenmiştir. Bu manzaralarn ilk bakşta İzmir ve çevresinden görüntüler olduğu akla gelse
de hayali veya uydurma tasvirler olabileceği de düşünülebilir. Resimlerin önemli bir yan da kompozisyonlarda insan veya hayvan figürle-
rinin hiç kullanlmamş olmasdr. Yapnn süslemeleri, Batllaşma Dönemine ait duvar resimleri hakkndaki bilgilerimizi belki büyük öl-
çüde değiştirmeyecektir. Fakat Türk Sanatnn genel gelişim çizgisi içinde yaşanan üslup değişimlerine iyi bir örnek teşkil etmesi bakmn-
dan önemli bir katk sağlayacaktr kansndayz. Dileğimiz, her geçen gün yok olmaya yüz tutan bu tür resimlerle süslü yaplara gereken
ilgi ve özen gösterilir, bunlar gelecek kuşaklara sağlkl bir şekilde aktarlr.
42
Ark.
Batllaşma Dönemi Anadolu...
s. 55, res. 47-49.
1...,215,216,217,218,219,220,221,222,223,224 226,227,228,229,230,231,232,233,234,235,...268
Powered by FlippingBook