Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 224

214
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
vakl avlunun etrafna sralanmş düz daml evleri, hurma ağaçlar ve diğer yap tasvirleri ile hayalide olsa bir kent manzaras sunmaktadr.
Dolays ile bunlar hem üslup hem de kompozisyonlara dâhil edilen elemanlar bakmndan daha zengin örneklerdir.
Yapdaki duvar resimlerinde dikkat çekici süslemelerden biri de sadece orman manzaralarnn işlendiği konulardr. İncecik gövdeleri
üzerinde yükselen servi ağaçlarndan başka çam veya palmiyelerden oluşan bu orman manzaralar, üzerleri daha önceki dönemlerde ba-
dana edildiği için günümüzde siluet halinde alglanabilmektedir. Ancak yine de konu ve üslup rahatlkla seçilebilir durumdadr. Ağaçlarn
büyüklü küçüklü biçimlenişi ve yerleştirilişleri ile verilmek istenen perspektifin yan sra renk tonlamalar ve şk-gölge oyunlar da bat
etkilerini açkça belli etmektedir. Benzer şekilde, orman manzaralarnn, dönemin diğer yaplarnda da büyük bir beğeni ile kullanldğn
görmekteyiz. Ancak bu yaplardaki orman tasvirleri genellikle bir takm mimari yaplarla birlikte ele alnmştr. Başl başna orman manza-
rasnn işlendiği nadir örnek olarak Bademli (Ödemiş/İzmir) Klczade Mehmet Ağa Camii (1811)
38
gösterilebilir. Yapnn harim duvarlar
ve tavannda tek başna işlenmiş orman manzaralar vardr. Özellikle güney duvarn bezeyen orman manzarasnn mihrapla yarşacak
şekilde, antsal boyutta işlenmesi ilk defa karşlaşlan bir durumdur. İncelediğimiz yapdaki orman görünümünün de yannda yer aldğ
pencereye yaklaşan boyutlarda işlenmesi, Klczade Mehmet Ağa Camisi’ndekine benzer bir tarza işaret etmektedir. Bu özellik, kesin ol-
mamakla beraber ayn atölyede yetişmiş ustalardan birinin elinden çkmş olabileceği ihtimalini akla getirmektedir.
Bu dönemin en çok sevilen, karakteristik süsleme öğelerinden biri de asl duran perde motifleridir. Boyama veya alçdan yaplmş bu
süsleme unsurlar başta mihrap nişleri olmak üzere, üst örtüler, duvar yüzeyleri ve geçiş öğelerinde kullanlmştr. Ortalarnda yer alan
birer kurdele ile iki yana çekilmiş bu perdelerin kvrmlar, ince çizgiler, renk tonlamalar ve şk-gölge oyunlar ile verilmektedir. Kemalpa-
şa (İzmir) Yukar Kzlca Köyü Halil Ağa Camii (1893)
39
merkez kubbe eteğinde ve son cemaat yeri tonozlarnda görülen perde motifleri ile
Birgi Çakrağa Konağ’nn (19.yy. ilk yars)
40
misafir odasnda yer alan örnekler benzerlerinden sadece bir kaçdr. Özellikle Çakrağa Ko-
nağ’ndaki perde motifleri, ince çizgiler ve şk-gölge etkisiyle verilmiş kvrmlarnn yan sra yüzeyine yaylan çiçekli dallar ile Mordoğan
Ayşe Kadn Camisindeki örnekleri hatrlatmaktadr.
Benzer örnekler arasnda, dönemin modasna uygun alçdan perde motifleri ile süslü İzmir camilerini de sayabiliriz. Bugünkü görünüm-
lerini 19. yüzylda kazanmş olan bu yaplardan Kemeralt (1671) ve Başdurak Camilerinde (17.yy. ikinci yars) mihrap nişinin hemen önü-
ne, püsküllü kuşakla iki yana çekilmiş birer perde motifi aslmştr
41
. Bu perdelerin alçdan yaplmş olmas, onlar incelediğimiz yapdaki
örneklerden ayran en önemli özelliktir.
38
İ. Kuyulu. “Bademli Klczade Mehmet Ağa…" s. 155, res. 8-9; Değerli.
agt.
s. 118; res. 154.
39
R. H. Ünal. “Yukar Kzlca Köyü, Halil Ağa Camii.”
Sanat Tarihi Dergisi.
S. VII, İzmir: Ege Üniv. Basmevi, 1994, s. 216, res. 10; H. Ürer. "Kemalpaşa ve
Çevresinde Türk-İslâm Eserleri-I (Camiler ve Türbeler)."
Kemalpaşa Kültür ve Çevre Sempozyumu 3-5 Haziran 1999
,
İzmir: Meta Basmevi, 1999, s. 185; Değerli.
agt.
s. 58,59; res. 62-68.
40
Kuyulu. “Çakrağa Konağ.”
Birgi Tarihi, Tarihi Coğrafyas…
, s. 146, res. 144; Değerli.
agt.
s. 91, res. 121-122.
41
İzmir camilerinde görülen alç süslemeler hakknda detayl bilgi için bk. L. Bulut. “İzmir Camilerinde Alç Süsleme.”
Sanat Tarihi Dergisi.
S. VIII, İzmir: Ege Üniv.
Basmevi, 1996, s. 3,5, res. 1, 11.
1...,214,215,216,217,218,219,220,221,222,223 225,226,227,228,229,230,231,232,233,234,...268
Powered by FlippingBook