Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 221

Eski Mordoğan (İzmir) Köyü Camii Süslemeleri
211
larn birçoğu bu tür süslemelere sahiptir. Renkli boyalarla yaplan süslemeler sadece Selçuklularla snrl kalmamş Beylikler ve Osmanl
döneminde de sevilerek kullanlan bir süsleme çeşidi olmuştur
19
. Ancak, 18. yüzyl ikinci yarsndan önce yaplanlar hem kompozisyon
itibariyle hem de kendine has karakteristikleriyle, 18. yüzylda yeni bir süsleme tarz olarak ortaya çkan ve Bat etkileri taşyan duvar re-
simlerinden ayrlr. Bu bağlamda, incelediğimiz yapdaki duvar resimleri de söz konusu akmn, küçük yerleşim ölçeğindeki uygulamalar-
na sahip tipik bir temsilcisidir.
Mordoğan Ayşe Kadn Camisi’nde yer alan duvar resimlerinin konu ve üslup bakmndan benzerlerini Anadolu’nun diğer merkezlerin-
de de (Yozgat, Manisa, Aydn, Denizli, İzmir) bulmak mümkündür.
Resimlerde işlenen başlca konular; natürmortlar, orman manzaralar, Kâbe, konak, cami gibi yap tasvirleri, kubbe, sütun ve perde mo-
tifleridir. Bunlardan bitki tasvirleri en çok işlen konulardandr. Bu tasvirler, “C” ve “S” şekilli kvrk dallar, tek tek veya buket şeklinde iş-
lenerek ayakl birer vazo veya kâse içine yerleştirilmiş çiçeklerden oluşan kompozisyonlardr. Bu tarzda işlenmiş bitki motiflerine, Batl-
laşma dönemi süslemelerine sahip hemen her yapda rastlamak mümkündür. Bademli (Ödemiş/İzmir) Klczade Mehmet Ağa Camii
(1811)
20
, Birgi Çakrağa Konağ (19.yy. ilk yars)
21
, Denizli Acpayam Yazrköyü Camii (XIX.yy)
22
, Denizli Boğaziçi Kasabas Eski Camii
(1774/75)
23
gibi yaplar bu tür resimlerin bulunduğu örnekler arasnda saylabilirler.
Bunlarn arasna, Anadolu dşndan, Azerbaycan’dan bir kaç örneği; Kuba Cuma Mescidi (1802)
24
, Zakatala Mosul Köyü Mescidi (1836)
25
ve Şeki Han Saray (1797)
26
süslemelerini de dâhil edebiliriz. Azerbaycan örneklerindeki tasvirlerinde Bat üslubunda oluşu ve Anadolu’da
Bat etkililerinin hâkim olduğu yllarda işlenmiş olmalar, bu tarz süslemelerin Anadolu etkisine bağlanp bağlanamayacağ sorusunu akla
getirmektedir (Res.20-22). Ayn milletten ve dinden olan insanlarn ayn zaman diliminde fakat farkl coğrafyalarda yaptklar sanat eserleri
arasnda üslup farkllklar bulunmakla beraber baz benzerlikler de göze çarpmaktadr. Gösterdiğimiz örnekler bu tür duvar resimlerinin
Anadolu (Anatolia)
, S. IX, Ankara, 1965, ss.161-165; Y. Önge. “Anadolu’da XIII-XIV. Yüzyln Nakşl Ahşap Camilerinden Bir Örnek: Beyşehir Köşk Köyü
Mescidi.”
Vakflar Dergisi
, S. IX, Ankara, Önder Matbaaclk, 1970, ss. 291-296; Y. Önge. “Selçuklula