Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 220

210
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
nâmesidir
14
. 1671 ylnda bölgeye gelen seyyahmz, 7 dükkân ve bir hamamla bir de camiden birer kelime de olsa söz etmiş, fakat yapnn
inşa ve süsleme özelliklerine hiç değinmemiştir. Belli ki o dönemler de özelliği olmayan, sade kuruluşa sahip bir eserdi. Süslemelerin tarih-
lendirilmesi konusundaki asl belgemiz, 19. yüzyla ait bir Şer’iye Sicili’dir. Karaburun’a ait olduğu anlaşlan
106 Nolu bu Şer’iye Sicili’nde, caminin Ayşe Kadn tarafndan tamir ettirildiğine dair bir kayta rastlanmak-
tadr
15
. Bir başka belge ise İzmir I Numaral Kültür ve Tabiat Varlklarn Koruma Bölge Kurulu arşivinde,
yap ile ilgili tescil fişinde yer alan mezartaş
16
fotoğrafdr. Kitabesinden, bu taşn H. 1219 / M.1804 tarihinde
vefat eden Ayşe Kadn’a ait olduğu anlaşlmaktadr (Res.19). Zannmzca, Karaburun’a ait Şer’iye Sicili’nde
ad geçen Ayşe Kadn bu şahs olmaldr. Bütün bu bilgi ve belgeler, caminin 18. yüzyln ikinci yarsndaki
bir tarihte, muhtemelen de son çeyreğinde, Ayşe Kadn tarafndan tamir ettirildiğini; araştrmamzn konu-
sunu teşkil eden süslemelerin de camiye bu onarm srasnda eklenmiş olabileceğini düşünmemize imkân
vermektedir.
Resimlerle ilgili diğer bir önemli problem de sanatç sorunudur. Bu konuda, ne süsleme ustas ne de başka bir kaynak bize yazl bir bel-
ge brakmamştr. Dolays ile süslemeleri yapan sanatç veya sanatçlar tanmyoruz. Mevcut bilgilerden yola çkarak süsleme ustasnn
veya ustalarnn brakn adn, lakabn veya unvanlarn; mensubu olduğu halk bile tahmin etmek, belirlemek güçtür. Bütün bu olumsuz-
luklara rağmen, biz yine de bir tahminde bulunmak istiyoruz. İsmi bilinen birkaç sanatç dşnda, bu tür duvar süslemelerinin büyük ço-
ğunluğunun, resim alannda eğitim almamş halk sanatçlar tarafndan yapldklar düşünülmektedir
17
. Acemice, zaman zaman da çocuksu
çizgilerle yaplmş bu süslemelerde de benzer bir durumla karş karşya olduğumuzu tahmin ediyoruz. Hatta bunlarn, yabanc veya azn-
lklara mensup bir sanatç tarafndan yaplmş olabilecekleri düşükte olsa bir ihtimal olarak düşünülebilir.
Renkli boyalarla yaplmş kalem işi süslemeler Anadolu’da, hemen her dönemde sevilerek kullanlan bir süsleme türüdür. Anadolu Sel-
çuklu dönemi camileri içinde özel bir grup oluşturan ve Sanat Tarihi literatüründe
ahşap tavanl ve ahşap destekli camiler
18
adyla anlan yap-
14
Zllîoğlu.
age.
s. 530.
15
Arşivindeki bu belgeyi kullanmamza izin veren Manisa Celal Bayar Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim üyesi Sayn Cahit Telci’ye teşekkür
ederim. Telci - Güntürk.
age.
s.21.
16
Fotoğrafa göre bu taş, caminin bahçesinde duruyor olmalyd. 2005 ylndan buyana Mordoğan’da yaptğmz incelemeler srasnda, caminin dşnda, bahçe
duvarlarndan birinin kenarnda, gelişi güzel atlmş birkaç mezar taşnn varlğn tespit ettik. Eskiden var olduğunu anlaşlan, ancak ne zaman ve ne sebeple yok
olduğu belirlenemeyen Ayşe Kad’nn mezar taşna bu taşlarn arasnda rastlayamadk. Üzülerek belirtmek isteriz ki artk bu taşa kaybolmuş gözüyle bakmak
gerekir.
17
Ark.
age.
s.119, 141.
18
Ahşap destekli ve ahşap tavanl camilerin mimari özellikleri ve süslemeleri hakknda detayl bilgi için bkz. M. Akok. “Kastamonu’nun Kasaba Köyünde
Candaroğlu Mahmut Bey Camii.”
Belleten,
C. X, S. 38, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basmevi, 1946, ss. 293-301; K. Otto-Dorn. “Die Ulu Dschami in Sivrihisar.”
Resim 19. Eski Mordoğan Köyü. Ayşe Kadn’a ait mermer mezar taş
(İzmir, I Nolu Kültür ve Tabiat Varlklarn Koruma Bölge Kurulu Arşivi).
1...,210,211,212,213,214,215,216,217,218,219 221,222,223,224,225,226,227,228,229,230,...268
Powered by FlippingBook