Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 204

194
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Anlaşlan o ki
Geçit Kale/Kule
, döneminde İzmir’in önemli kale/kulelerinden biriydi. Geçit ad kale/kuleye, belki de bir uğrak yeri olma-
sndan dolay verilmişti. Evliya Çelebi’nin verdiği bilgilere dayanarak körfez girişinin ağznda, deniz kysna yakn bir noktada inşa edil-
miş olduğunu düşündüğümüz kale/kulenin, normal şartlarda denizden veya karadan gelebilecek saldr anlarnda bir savunma rolü üst-
lendiğini; diğer zamanlarda ise basit bir karakol görevi gördüğünü tahmin etmekteyiz. Ne zaman ve ne sebeple ykldğn kesin olarak
belirleyemediğimiz, fakat 1688 ylndaki depremde ciddi hasar gördüğünü düşündüğümüz
Geçit Kale/Kule
’nin daha sonraki dönemlerde de
yeniden inşasnn veya onarmnn gerekli görülmediği anlaşlmaktadr. Muhtemelen, üzerinde yer aldğ arazinin yumuşak yaps, depre-
min kale/kuleye, bir daha ayağa kaldrlamayacak kadar ciddi hasar vermesine sebep olmuş gibi görünmektedir. Belki de deprem sonra-
snda sahilin bu kesiminde meydana gelen sğlk nedeniyle gemiler, İzmir'e artk körfezin güneyinden geçebilmekteydi.
Geçit Kale/Kule
’nin
bulunduğu bu kesime gemiler giremeyince de kale/kule askeri, özellikle de eski ekonomik önemini büyük ölçüde kaybetmiş olmal. Bu
görüşümüzü,
Geçit Kale/Kule
’nin onarmna bile gerek görülmezken,
Sancak Kale
’nin depremden hemen sonra, tekrar inşa edilerek ayağa
kaldrlmş olmas da desteklemektedir.
Diğer taraftan, 18-19. yüzyllarda şehri gezen seyyahlarn gezi notlarnda ve baz çizimlerinde (gravür, harita, kroki v.b.)
Geçit Ka-
le/Kule
’ye ilişkin hiçbir bilgi yer almamas gayet doğaldr. Çünkü kale/kulenin büyük bir bölümü, seyyahlarn bölgeyi ziyaretinden önce,
yukarda söylediğimiz nedenlerden dolay yklmş olmalyd. Bu yüzden de seyyahlarn hiçbiri kale/kulenin varlğndan bile haberdar
değildi ve gezi notlarnda yapdan bahsetmediler. Bütün bunlardan da anlaşlacağ gibi mimari araştrmalarda temel ve en güvenilir kay-
nak, günümüze bir bölümü ya da tamam ulaşabilen yaplarn kendileridir. Ancak bunlarn hiç biri yoksa iş, bulunan ipuçlarna bakarak
baz tahminler ve varsaymlar geliştirmeye kalmaktadr. İşte bu araştrmamzda da böyle bir yap ele alnarak tantlmaya çalşlmş; ne za-
man ve hangi nedenle ykldğ, yerinin neresi olabileceği gibi konularda eldeki verilere dayanan baz tahminler geliştirilmiştir. Bir kez da-
ha belirtmek isteriz ki bu makalemiz bir ön çalşma ve deneme olarak kabul edilmelidir. Dileğimiz, ileriki yllarda ele geçecek daha başka
belgelerle, konunun aydnlğa kavuşturulmasdr.
KAYNAKLAR
ARSEVEN, C. Esad.
Türk Sanat.
İstanbul: Cem Yaynevi, 1973.
ASLANAPA, Oktay.
Türk Sanat.
İstanbul: Remzi Kitabevi, 1989.
-----------------
Osmanl Devri Mimarisi.
İstanbul: İnkilâp Kitabevi, 2004.
BAYKARA, Tuncer.
İzmir Şehri ve Tarihi.
İzmir: Ege Üniv. Basmevi, 1974.
BERBER Engin; Erkan Serçe.
Karşyaka Tarihi.
İzmir: Karşyaka Beld. Kültür Yaynlar, 2011.
BEYRU, Rauf.
19. Yüzylda İzmir’de Yaşam.
İstanbul: Literatür Yaynclk, 2000.
DEMİRBAŞ , A. Mustafa. “Osmanllar Dönemi’nde İzmir.”
İzmir Kent Tarihi.
İzmir: İzmir Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2009.
“Karşyaka Eski İzmir'den Eskidir, Kordelyo'nun Kökeni ve Anlam Üzerine."
Miko, Mevsimlik Ege Kültürü Dergisi.
Kş.
İzmir: Anka Kitabevi, 2004, s.30-33.
1...,194,195,196,197,198,199,200,201,202,203 205,206,207,208,209,210,211,212,213,214,...268
Powered by FlippingBook