Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 202

192
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
ne de başka bir buluntu tespit edilememiştir. Buna rağmen biz yine de kale/kulenin körfezin neresine konumlandrlmş olabileceği soru-
suna cevap aramaya çalştk. İlk önce daha eski kaynaklar kontrol edersek belki bir ipucu elde edebiliriz diye düşündük. Bunun için de Ege
kylarn gösteren,
1521 tarihli
Kitab- Bahriye
23
ve 1654 tarihli
Kitâb- Cihânnümâ
24
gibi eserleri inceledik. Söz konusu haritalarn bizim için
önemli olan yan; hem Evliya Çelebi’ye yakn veya çağdaş denebilecek bir tarihte çizilmiş olmalaryd hem de bölge ve tasvirlerin yanlarn-
da, Arap harfleriyle yazlmş baz notlarn yer almasyd. Fakat her iki kaynakta da ne körfeze ne de kale/kuleye ilişkin hiç bir bilgiye rast-
lanmamştr (Fot. 5-6).
Geçit Kal/Kule
’nin, bulunduğu konuma rağmen, denizciler için yol gösterici özelliğe sahip bu önemli haritalarda yer
almamas düşündürücü ve dikkat çekicidir. Bunun sebebini açklamak güçtür.
Fot. 5- Kitab- Bahriye’de İzmir kylarn gösteren harita (B. Özükan’dan). Fot. 6- Kitâb- Cihânnümâ’da İzmir kylarn gösteren harita (B. Ar’dan).
Bu durumda, kale/kulenin yeri hakknda eldeki tek veri Evliya Çelebi’nin:
“…üç saatlik bir yolculuktan sonra deniz kysndaki bir kumsalda
bulunan Geçit Kalesine ulaştk”
şeklinde naklettiği bilgidir.
25
Bu bilgiye bakarak kale/kulenin, 19. yüzyln ortalarnda kapanan bu küçük kör-
fezin gerisinde bir noktada, deniz kysna yakn bir konumda inşa edilmiş olabileceği düşünülebilir (Şekil. 2). Çünkü bu konum sayesinde
kuzeyden gelerek körfeze uğrayan ve kale/kule önüne demirleyen gemilerin yükleme ve boşaltma işleri rahatlkla kontrol edilebilmektey-
di. Diğer bir ihtimale göre ise kale/kulenin körfezin önünde bir noktaya konumlandrlmş olmas da muhtemeldir. Ancak bu baz skntla-
r da beraberinde getirecek, körfez kale/kulenin gerisinde kalarak denizden tecrit edilmiş olacaktr. Özellikle transit deniz taşmaclğ ya-
pan gemilerin körfeze girmesi söz konusu olmayacak, bir ticaret şehri olan İzmir ciddi gelir kaybna uğrayacaktr. Bu nedenle, kale/kulenin
körfezin önünde yer almş olabileceği düşüncesini çok düşük bir olaslk olarak gördüğümüzü belirtmek isteriz.
Sempozyumu 22-23 Aralk 2005 Bildiriler.
İzmir: Karşyaka Beld. Kültür Yaynlar 2006, s. 89; E. Berber, E. Serçe,
age.
ss. 180-181.
23
P. Reis, Kitab- Bahriye.
Ed. B. Ar, Ankara: Tercüman 1001 Temel Eser, 2002, s. 131, harita: 1.
24
K. Çelebi.
age.
s. 76.
25
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi.
C. 9…, s. 48.
1...,192,193,194,195,196,197,198,199,200,201 203,204,205,206,207,208,209,210,211,212,...268
Powered by FlippingBook