Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 193

Evliya Çelebi’nin İzmir’inden Dikkat Çekici Unsurlar
183
bir Seyyah- Âlem olarak adlandran Evliya Çelebi zamannn bir entelektüeli olmasna karşn hiçbir zaman halktan ayr düşmemişti. Bilin-
diği üzere hiçbir zaman tam bağl bir şekilde devlet görevi yüklenmemiş olan Çelebi tamamen özgür şekilde kendi hayal dünyas ile reali-
teyi iç içe örerek muazzam bir İzmir tablosu resmetmiştir. Bu seyahati srasnda gördüğü birçok ilginç mekânn karşsnda şaşknlğn ve
hayranlğn dile getirmiş, gördüğü, duyduğu bütün her şeyi hiçbir şekilde sansüre uğratmadan, yeri geldiğinde kendi öz eleştirisini yapa-
cak kadar komplekssiz bir şekilde dile getirmiştir. Bergama tarafndan İzmir’e giriş yapan Evliya Çelebi’nin bu şehirde bazlarna bizim de
değindiğimiz birçok farkl durum ile karşlaştğn rahatlkla belirtebiliriz. Çelebi İzmir şehrinde de yazm için kullandğ kalbna büyük
çoğunlukla bağl kalmş, şehrin tarihi ve imaretleri konusunda bir şey atlamadan derinlemesine bilgiler sunmuştur. Ancak Menemen’deki
sivrisinekleri, Foça’daki tuz deryasn, Halkapnar’daki Kaydefa melikesi tlsml Balklgölü, Kadifekale’yi, yakldğnda zehirli gaz çkaran
tuhaf ağac, Kaydefa melikesinin suretini, İzmir’in merkezindeki insan selini ve eğlenceli hayat, Urla’daki devasa asma ağacn, Karaburun
ve Alman Boğaz’nda olmak üzere girmiş olduğu iki silahl çatşmay, güzelliği ile hayretler uyandran Sakz adasn, Sğack’taki Karagölü,
Seferhisar’daki kurt baln ve Ayasuluk’taki Dahhak mezarn bizzat gözleri ile görmüş ve kendisine biraz farkl gelmiş olsa gerek ki kendi
tarz ile bunlar okuyucularna da aktarmaya değer görmüştür.
Gördüğü yerlerdeki güzelliği ve yahut enteresanlğ anlatmada yetersiz kaldğ, üzerine daha da dikkat çekmek istediği noktalarda ise
hafzasnda ki bilgileri tekrar gözden geçirerek İzmir örneğindeki gibi, Prag, Amsterdam, Sinop, İsfahan’daki önemli eserler ve olaylar ile
karşlaştrmalar yapmştr. Evliya Çelebi sahip olduğu bütün bu özellikler ile hac seyahati srasnda uğramş olduğu İzmir ve civarn adeta
kendi anlatm ile tekrar canlandrmş ve amaç edindiğimiz farkllklar, doğal halleri ve hikâyeleri ile doğrudan bize aktarmştr. Anlatm
ile XVII. yüzyl İzmir hayatn en doğal hali ile hafzalarmzda tekrar canlandran Evliya Çelebi, oldukça kozmopolit bir yapya sahip, Os-
manl Devleti ve Akdeniz Dünyas için ticarî açdan önemi muazzam olan, insanlarnn biraz eğlenceye düşkün, biraz da umursamaz oldu-
ğu, hayatn bütün bu kalabalğa ve hareketliliğe rağmen zaman karşsnda biraz ağrdan aldğ, efsanevî anlatmlarla temellendirilmiş bir-
çok figüre sahip olan oldukça scak bir İzmir resmi sunarak çalşmamzda da hedeflemiş olduğumuz Evliya Çelebi’nin hafzasndaki İzmir’i
sunma fikrimizi gerçekleştirilebilir klmştr.
KAYNAKLAR
AÇIK, Tansu. “
Evliya Çelebi’de Yunan-Roma Dünyas.
Çağnn Sradş Yazar Evliya Çelebi.
İstanbul: Yap Kredi Yaynlar, 2009.
AKTEPE, M. Münir. “
İzmir Hanlar ve Çarşlar Hakknda Ön Bilgi.
Tarih Dergisi.
C. 25, 1971.
AKYOL, Ercan.
“Seyyah, Halk ve Mugayir.”
III. Uluslararas Türk Dili ve Edebiyat Öğrenci Kongresi (TUDOK 2010),
İstanbul Kültür Üniversitesi,
Baslmamş Bildiri, 2010.
AYAYDIN, Günil; Özlem Cebe.
“Bir Anlat Ustas Seyyahla Asrlar Aras Seyahat.
Çağnn Sradş Yazar Evliya Çelebi.
İstanbul: Yap Kredi Yaynlar,
2009.
1...,183,184,185,186,187,188,189,190,191,192 194,195,196,197,198,199,200,201,202,203,...268
Powered by FlippingBook