Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 183

Evliya Çelebi’nin İzmir’inden Dikkat Çekici Unsurlar
173
genellikle Ege bölgesinde yer alan
menemen davulu
deyiminin bir nebze açklamas olmuştur. Çelebi’nin anlattğ hoş bir nokta ise ahalinin
suçlarn itiraf ettirmekte bu sivrisinek illetinden faydalanmasna yöneliktir. Evliya Çelebi’den günümüze gelecek olursak bugün dahi Me-
nemen ve civarnda tarm arazilerinin çokluğundan, iklimden ve bölgenin denize yakn olmasndan ötürü bataklk tabir edebileceğimiz
ufak su birikintilerinin çokluğundan ve belki de toprağn cinsinden kaynaklanan sivrisineğin fazlalğ sorunu halen devam etmektedir.
“ve bu şehirde hikmet-i hudâ mâh- temmûzda ba‘de'l-asr bu şehr içre bir âdem kalmayup sağîr u kebîr cümle şehrin cânib-i erba‘asndaki
bâğu bâğçelere gidüp anda yatrlar ale's-sabâh yine şehre gelirler zîrâ şehir içinde bir âdem kalsa ol gece ol âdemi sivrisineker yerler
allâhümme âfinâ amân vermeyüp helâk ederler ve hâkimü'l-örf bir âdeme örf etse bir gece elin ve ayağn bir direğe kayd u bend edüp giderler
sabâhn ol âdem-i fakîr yâ helâk olmuş yâhûd tulum gibi şişmiş bulunup cemî‘i etdüği günâhlarna mu‘terif
26
olur mücrim olan âdemlere
böyle şikence ederler melemen şehrinin tâ bu mertebe nâmûsu ya‘nî sivri sineği vardr zîrâ sineklerin pâdişâh değirmenler cânibinde bir ku-
yu vardr ol kuyudadr
27
derler ve hakîkatü’l-hâl vakt-i gurûb olunca mezkûr çâhdan duman duman olup sivrisinekler ol bi’rden çkup şehre
müstevlî olur niçe kerre ahâlî-i vilâyet bu çâha neft ve katrân ve çra ve hâr u hâşâk doldurup âteş etmişler nâr- nemrûd eflâke peyveste olup
yine halâs olmamşlar ve hâlâ ihtiyâr kimesneler nakletdiler kim sultân ahmed zamânnda bir dervîş-i dilrîş bir leyle-i ramazânda bu şehri-
mize kadem basup her kankmzn hânesine vard ise müsâferete kabûl etmeyüp sabâh olunca ol dervîş edâ-y fecr etdükde câmide olan
cemâ‘ate “ey melemenin meleme ve tûl-i emele düşmüş hasîs ve denî halk bu abd-i za‘îfi bir gece konukluğa almayup hadîs “ekremü’z-za’if
velev kane kafiren”
28
hadîsine amel etmediniz ise bu hakîrin sizlere şu yâdigâr olsun geceler safâ-y hâtrnz olmasun her gece hâne-berdûş
olasz deyü elinde şem‘-i aselden bir sivrisinek sûretin bir kâğd ile bu kuyuya brakd ol gece şehirde cümle halk nâmûs derdinden nâmûs u
âr terk edüp bâğlara firâr ederler ilâ hâze’l-ân şehrimize ol zamândan berü sivrisinek müstevlî oldu deyü nakleylediler hikmet-i hudâ bu şe-
hir içre gelen müsâfirîni sivrisinek aslâ srmaz ve bir garîbü’d-diyâra aslâ zarar isâbet etmez aceb srr- hudâdr gûyâ acemde kâşiyân akrebi
müsâfirîne zarar isâbet etmediği gibi bu şehirde dahi sivrisinekile mutalsam olup bir vechile def‘i mümkün olmamşdr ammâ bu şehre gelen
müsâfirler dahi âdemsiz şehirde gece kalmağa ne mûcib deyüp akal eksere tâbi‘dir deyü şehir halkna tebe‘iyyeten cümle müsâfirler dahi
müsâfirîn bağderler bir cây-i menâs vardr anda gidüp istirâhat ederler cümle şehir halk evlerinde cemî‘i hevâyicleri ve bisât evânîleri ile
brağup hânelerinin bâblarn dahi küşâde brağup bâğlara giderler hemân şehir içinde ancak on aded âdem pâsbân kalup şebrevânî esbâblar
geyüp ve yüzlerin ve gözlerin nikâb burkalar ile sarup sarmalayup ve boğazlarna birer davul geçirüp tâ sabâha dek bu on aded âdemler
tabllara meçikler urup şehri muhâfaza edüp gezerler bir ân durmağa kâdir değillerdir ve davul berekâtiyle sivrisinekden halâs olurlar zîrâ
sivrisinek sazlkda hâsl olmağile neyzen-misâl sâzendedir her âdeme nîzesin darb etmeğe geldikde neyzenlik ederek fasl ile gelir anniçün
melemen halk her şeb sivri sineğe davul çalarlar bu germiyan ve aydn ve sarhan ve sğla ve bursa ve teke sancaklar ahâlîleri mabeyinlerin-
26
Bu kelime Hac Beşir Ağa nüshasnda “mu’terif” olarak geçmesine rağmen Pertev Paşa’da ise “muarref” olarak geçer.
27
Hac Beşir Ağa nüshasnda “bu kuyudadr” şeklinde geçen bu ibare Pertev Paşa nüshasnda “bu kuyudur” şeklinde yer alr.
28
Hadis: "Kâfir de olsa zayfa ikram ediniz."
1...,173,174,175,176,177,178,179,180,181,182 184,185,186,187,188,189,190,191,192,193,...268
Powered by FlippingBook