Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 181

Evliya Çelebi’nin İzmir’inden Dikkat Çekici Unsurlar
171
tarafndan görüntüsünün güzelliği ve İzmir limannn büyüklüğünün beraberinde getirdiği çok kültürlülük ve şehre vurmuş olduğu dam-
ga gelmektedir.
22
Frenk caddesinin ticaret hayat içindeki rolü ve buradaki gündelik yaşamdaki hareketlilik ve farkllk İzmir şehrinin ne
denli büyük bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Yllar geçtikçe İzmir ticaret hayatndaki Avrupal devletlerinin etkinlik dengelerin-
de değişiklikler gözlemlenmiştir. İtalyanlarn gücünü zamanla Hollandallar krmş, daha sonra kurulan
Levant Company
ile birlikte
İngiliz-
ler daha aktif bir rol oynamaya başlamşlardr. İlerleyen zamanlarda ise İngiliz, Fransz ve Hollandallarn ticaret konusunda daha fazla söz
sahibi olduklar bilinmektedir.
23
Daha sonraki yllar ile birlikte, Adalar denizinde ve Osmanl coğrafyasnn genelinde gerçekleşmiş olan bir
takm askerî-siyasî-ekonomik gelişmeler, dünya üzerindeki ticaret yollarnn rotalarnn değişmesi ve farkl alternatiflerinin doğmas, diğer
liman şehirlerinin bazlarnn biraz daha ön plana çkmasnn yan sra deprem, yangn, salgn hastalklar gibi felaketlerin gerçekleşmiş ol-
mas İzmir limannn ticaret dünyasnda oynamş olduğu parlak rolü geride brakmasna sebebiyet vermiştir.
Yukarda belirttiğimiz Batl seyyahlarla hemen hemen ayn dönemlerde İzmir’i ziyaret etmiş ve çalşmamzn esas öznesi konumunda
olan Evliya Çelebi,
Seyahatnâme
sinin IX. cildinin başnda
“İstanbul’da alt ay
kaldm ve hapishane gibiydi”
diyerek belirttiği gibi yola düşmek için bir hayli
sabrszd. Mekke’ye hacca gitmek için Mays 1671’de 8 kölesi, 3 can dostu ve 15
küheylan at ile birlikte yola çkp
24
Nif Dağlar üzerinden Manisa, oradan da
Bergama’ya geçerek İzmir’e doğru giriş yapmştr. Evliya Çelebi srasyla
Menemen Güzelhisar, Kara Foça ve Menemen şehri istikametini izleyerek
İzmir şehir merkezine ulaşmş; burada Halkapnar mesire yeri, İzmir kalesi
olarak belirttiği Kadifekale, deniz kenarndaki Bahir kalesi, Sancak Burnu kalesi
ve İzmir’in merkezindeki mimarî eserler ve şehir yaşam hakknda çok detayl
bilgiler vermiştir. Daha sonra Urla, Karaburun ve Çeşme istikametini izlemiştir.
Buradan Sakz adasna geçen Evliya Çelebi ve erkân, bu adaya hayran
kaldktan sonra Sğack’tan Seferhisar’a giriş yapmştr. Selçuk, Tire, Bayndr ve
Birgi’yi de dolaşan Evliya Çelebi daha sonra günümüz İzmir snrlarndan
çkarak güneye doğru inmiş ve hac yolculuğuna devam etmiştir.
22
Daniel Goffman. “Izmir: From Village to Colonial Port City."
The Ottoman City Between East and West: Aleppo, Izmir and Istanbul.
Cambridge Studies in
Islamic Civilization. Cambridge University Press, 1999,
s. 103.
23
Besim Darkot. “İzmir.”
İslam Ansiklopedisi.
C. V/II. Eskişehir: MEB, 2001, s. 1246.
24
Robert Dankoff.
age.
s. 11.
Resim 2: Evliya Çelebi’nin tahmini İzmir güzergâh
1...,171,172,173,174,175,176,177,178,179,180 182,183,184,185,186,187,188,189,190,191,...268
Powered by FlippingBook