Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 180

170
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Parisli bir tüccar olan 1631 ve 1663 yllar arasnda doğuya alt yolculuk gerçekleştiren Jean Baptiste Tavernier bu seyahatleri srasnda
birçok kez Anadolu’yu güzergâh olarak kullanmş ve buradaki birçok yer hakknda önemli bilgiler vermiştir. Tavernier’in uğradğ yerler-
den biri de İzmir’dir. 1657 ylnda bir Hollanda gemisiyle İzmir’e giriş yapan ve buray Asya’dan gelen mallarn Avrupa’ya geçmesine im-
kân veren çok önemli bir liman şehri olarak belirten yazar buradan Isfahan’a doğru hareket etmiştir.
16
Bir diğer seyyahmz Jean de
Thévenot ise 1656 ylnn Eylül aynda Bursa’dan İzmir’e doğru yola çkar. Şehrin nüfusunun bir hayli fazla olduğunu ve Türkler ile gayri-
müslimlerin bir arada yaşadklarn belirtir. Gümrükten, konsolosluklardan, zeytinden, şaraptan, keklikten ve sk sk tekrarlanan deprem-
lerden bahseder. Thévenot’un dikkat çektiği noktalardan biri de İzmir şehrinin ticaret faaliyetleri ve bu faaliyetlerin yoğunluğudur.
Thévenot İzmir ziyareti srasnda Efes antik kentine de gitmek istemiş ancak bu seyahatin tehlikeli olduğuna dair yaplan telkinlere kulak
vererek Sakz adasna geçiş yapmştr.
17
İzmir’e uğramş olan Hollandal seyyah Cornelis De Bruijn ise eserlerinde etnografya, eski uygarlklar, biyoloji, coğrafya gibi konulara
değinse de kendisi bir bilim insan değildi. Bruijn’n asl işi ressamlkt.
18
1678 Haziran’nda Livorno limanndan çkarak doğuya olan ilk
seyahatini başlatan Bruijn, Hollanda ticaret gemilerinden biri ile yunan adalar üzerinden Temmuz aynda İzmir limanna ulaşt. İzmir’de
İngiliz konsolosluğunun Efes antik kentinde verdiği bir eğlenceye de katlan seyyah
19
, yaklaşk bir yl kadar İstanbul’da kaldktan sonra
Truva kalntlarn ziyaret ederek İzmir’e tekrar geri dönmüştür. Bruijn da tpk 1702 ylnda İzmir’e uğramş Fransz seyyah Tournefort gibi
İzmir şehrinin bütün Levant dünyas için çok önemli bir liman olduğundan ve bu liman şehrinde eğlence için birçok mekânn bulunduğu
ve bu mekânlarda sabahlara kadar Türkçe, Rumca ve Frenkçe şarklar söylenerek eğlenildiğini belirtmiştir.
20
XVII. yüzylda İzmir’e gelen en ilginç seyyahlardan bir diğeri ise İtalyan maceraperest Gemelli Careri’dir. Seyahatlerini alt ciltlik ese-
rinde toplayan Careri, 1693 ylnda İzmir’de dostlarna ikram ettiği scak çikolata sayesinde Osmanl topraklarndaki ilk çikolata deneyimi-
ni yaşatan insan olarak bilinir.
21
XVII. yüzyln ikinci yarsnda İzmir’e uğramş ve birkaçndan yukarda da bahsettiğimiz Batl seyyahlarn hepsinin değindiği ortak
noktann İzmir’in ticaret hacminin yoğunluğu ile ilgili olduğu açktr. Genel olarak bahsedilen konularn başnda bu liman şehrinin deniz
16
Jean Baptiste Tavernier.
Tavernier’s Travel in India.
Ed. Valentine Ball, MacMillian and Co. New York, London: 1889, v.I, s. xxii. Ayrca Tavernier’in 1631-1663
yllar arasndaki alt adet seyahatini anlatan eserin ilk basksnn İngilizceye çevirisi için baknz:
Jean-Baptiste Tavernier.
The Six Voyages of John Baptista
Tavernier: Baron of Aubonne
. Ed. John Phillips. London: 1677. Tavernier Seyahatnâmesinin Türkçe basks için ise;
Tavernier Seyahatnâmesi
. Ed. Stefanos
Yerasimos. Çev. Teoman Tunçdoğan. İstanbul: Kitap Yaynevi, 2010.
17
Jean de Thévenot.
Thévenot Seyahatnâmesi.
Ed. Stefanos Yerasimos. Çev. Ali Berktay. İstanbul: Kitap Yaynevi, 2009, ss. 118-119. Ayrca bu seyahatnâmenin
orijinali için baknz: De Thévenot.
Relation d’un voyage fait au Levant.
Paris: Louis Billaine, 1665.
18
Jan Willem Drijvers. “Perspolis’in Yeniden Keşfi.” Çev. Cansu Klnçarslan.
Toplumsal Tarih.
s. 199, Temmuz 2010, s. 34. Cornelis de Bruijn seyahatnâmesinin
Franszca basks için baknz: Corneille Le Bruyn.
Voyage au Levant
. T.I. Paris: Saint Jeans dans le Defert, 1725.
19
Geert Jan van Gelder; Ed de Moor.
Eastward Bound: Dutch Ventures and Adventures in the Middle East.
Editions Radopi. Amsterdam; 1994, s. 53.
20
John Freely.
Children of Achilles: The Greeks in Asia Minor since the Days of Troy.
London: I.B. Tauris&Co. Ltd., 2010, s. 194.
21
Fernand Braudel.
Civilization and Capitalism, 15th-18th Century: The Structure of Everyday Life.
Vol.1, University of California Press, 1992, s. 249-250.
Gemelli Carreri’nin alt ciltlik seyahatnâmesi için:
Giro del mondo.
v.I-VI, Napoli: 1699.
1...,170,171,172,173,174,175,176,177,178,179 181,182,183,184,185,186,187,188,189,190,...268
Powered by FlippingBook