Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 179

Evliya Çelebi’nin İzmir’inden Dikkat Çekici Unsurlar
169
lardr. Evliya Çelebi karşlaştğ, kendisine ve içinde bulunduğu toplum yapsna her türlü tuhaf, ilginç, garip, ayp gelen ve anlatlmaya
değer gördüğü bu durumlar bir şekilde kendi tarznda seyahatnâmesinde dile getirmiş ve bu da esere yaşayan bir hal kazandrmştr.
İzmir çok eski zamanlardan beri önemli bir ticaret merkezi ve liman şehri durumunda idi. Avrupa ve Akdeniz ülkelerinden gemiler ile
getirilen mallar, bu şehirden kervanlar ile Anadolu’ya ve Orta Doğunun çeşitli ülkelerine sevk ediliyordu; buna karşlk doğunun birçok
mallar bilhassa ipekleri de buradan Batya gönderiliyordu.
11
İzmir, Osmanl Devletinin eline geçmesinden XX. yüzyla kadar önemli bir
ticaret merkez olma özelliğini devam ettirmiştir. Daha sonra dünya üzerindeki siyasî vaziyetlerin ve ekonomik dengelerin değişmesiyle
birlikte her ne kadar merkez olma özelliğini yavaş yavaş kaybetse de sahip olduğu bu ticarî yoğunluk özellikle XVII. yüzyln başlar ve
XIX. yüzyln ortalar arasnda doruk noktasna ulaşmştr.
12
XVI. yüzyldaki İngiliz denizciliğinin gelişmesine paralel olarak yükselen se-
yahatler XVII. asrda siyasî, dinî veya ticarî amaçlardan tamamen bağmsz bilimsel amaçlar edinen ilk Avrupallarn şarka doğru yolculuk
etmelerine sebebiyet vermiştir.
13
Kâtip Çelebi’nin
Cihannüma
’snda, Evliya Çelebi’nin de
Seyahatnâme
’sinde belirttiği gibi Osmanl’nn en önemli liman şehirlerinden biri
olan İzmir XVII. yüzylda birçok batl seyyahn güzergâhnda yer almştr. Bu batl seyyahlardan bir kaçn belirtmekte fayda vardr. 1654
ylnda İzmir’de ticaret ile uğraşan kuzeninin yanna gelen ve burada ticaret yapmay ve Türk kültürünü öğrenmeye çalşan Chevalier
Laurent d’Arvieux İzmir’i ziyaret eden en ilginç seyyahlardan biridir. Laurent d’Arvieux İzmir’de ticaret hayatna başlamş bir müddet
yaşantsn burada sürdürerek hem Türkçeyi ve buradaki kültürü öğrenmiş hem de bu şehirdeki birçok Avrupal ile bağlarn kuvvetlendi-
rerek gelecek yaşants için Akdeniz coğrafyasnda ticaret faaliyetlerinin temellerini atmştr.
14
Resim 1: Cornelis De Bruijn Seyahatnâmesinden 1698 tarihli bir İzmir gravürü
15
11
M. Münir Aktepe. “İzmir Hanlar ve Çarşlar Hakknda Ön Bilgi.”
Tarih Dergisi,
C. 25, 1971, s. 106.
12
Bozkurt Ersoy.
“İzmir Hanlar Üzerine Baz Tespit ve İncelemeler.”
A.Ü. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi. S.
XXXII, (1-2), Ankara, 1988, s. 97.
13
V.V. Barthold.
Rusya ve Avrupa’da Oryantalizm
. Çev. Kaya Bayraktar- Ayşe Meral. İstanbul: Küre Yaynlar, 2004, s. 177.
14
Elizabeth Sirriyeh. “The Memories of French Gentleman in Syria: Chevalier Laurent d’Arvieux (1635-1702)."
Bulletin (British Society for Middle Eastern
Studies),
Vol. 11, No. 2, 1984, s. 126. Chevalier Laurent d’Arvieux’un alt ciltlik seyahatnâmesi için baknz:
Mémoires du chevalier d'Arvieux.
Paris: 1735.
15
Corneille Le Bruyn.
Voyage au Levant
. T.I. Paris: 1725, s. 76.
1...,169,170,171,172,173,174,175,176,177,178 180,181,182,183,184,185,186,187,188,189,...268
Powered by FlippingBook