Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 161

Seyahatnâme’nin İzmir Bölümünde (Nif-İzmir Merkez Aras) Geçen Adbilimcil Unsurlarn Tasnif ve Değerlendirilmesi
151
2. Kişiadlar (Antroponimler):
2.1. Evliya Çelebi’nin Görüşüp Konuştuğu Kişiler:
Çelebi, gezisi srasnda görüştüğü insanlarn isimlerine çok fazla yer ayrmaz. Seya-
hatnâme’de ismini andğ kişiler genellikle askeri ya da sivil yöneticiler ya da eşraftan insanlardr. İsmini andğ kişilerin neredeyse tamam
unvan ve lakaplaryla birlikte kaydedilmiştir. Padişah, sultan, paşa, yeniçeri serdar, molla, kad, vb. idarî ve askerî unvanlar; hac, derviş
gibi dinî içerikli lakaplar ve zenginler için kullanlan “ağa” lakab en çok kullanlan unvan ve lakaplar olarak göze çarpmaktadr. Kişinin
özelliğine göre bazen birden hatta ikiden çok unvann bir arada kullanldğ da görülmektedir. Seyahatnâme’nin bu bölümünde Çelebi’nin
bu şekilde ismini andğ iki kişi vardr.
İzmirli Ahmed Ağa
: Venediklilerin
Kara Foça
’ya saldrmas sonucu harap olan (Kara Foça) Kalesi’ni onarmak üzere görevlendirilmiş ki-
şidir. Evliya Çelebi de bu kişiyle birlikte iki gün Foça Kalesi’nin onarmyla meşgul olmuştur.
51
Yeniçeri Serdâr Hac Süleymân Ağa
: Evliya Çelebi’nin
Melemen
ziyaretini tamamladktan sonra vedalaştğ iki kişiden biridir. Unvan-
na baklrsa Çelebi’nin gittiği pek çok yerde olduğu gibi bu kişi de Çelebi’nin emniyetinden sorumludur.
52
2.2. Tarihî Kişiadlar (Historical Antroponim)
:
Seyahatnâme’de geçen kişi adlarnn çoğu tarihî kişi adlardr (historical antroponim).
Bu isimler kimi zaman tarihî bir olaya, bir efsaneye bağl olarak anlatlrken kim zaman da bir caminin, bir çeşmenin, vs. kaps, duvar üze-
rine düşürülen tarihler içinde geçerler. Bunlar şu şekilde gruplandrabiliriz.
2.2.1. Krallar, Kraliçeler, Padişahlar ve diğer siyasî-askerî kişiadlar:
İskender-i Kübra:
Seyahatnâme’de birçok yerde olduğu gibi bu bölümde de çok eskiden yaşanmş tarihî olaylar, şehirlerin kuruluş ta-
rihlerini anlatmak için daha çok
“İskender-i Kübrâ asr”, “İskender-i Kübrâ ile mu‘âsr olan Kaydefâ”
gibi ifadeler içinde geçer. Büyük İskender
demektir. Bu bölümde Nif bahsinde, Nif’in kuruluş tarihini anlatmak için kullanlmştr.
53
Kaydefâ:
Seyahatnâme’nin pek çok yerinde, İskender-i Kübra ile birlikte; İskender-i Kübra’nn çağdaş olarak anlmaktadr. Bu bölüm-
de Nif’in kuruluş tarihi anlatlrken
“İskender-i Kübrâ asrnda Kaydefâ binâsdr.”
ifadesi içinde anlmaktadr.
54
Bat Anadolu’daki eski şehirle-
rin pek çoğunun kuruluş tarihi bu şekilde ifade edilmektedir.
Sarhan Baba Sultan:
Nif
bahsinde geçmektedir.
Sarhan Bay Sultan
olarak da anlr.
“kutbiyyete kadem basmş ulu sultândr”
diye takdim
edilmiş olup
Nif
’in onun sultanlğ zamannda fethedildiği kaydedilmiştir.
55
Çelebi’nin Sarhan Baba Sultan olarak bahsettiği kişi Saruhan
Bey olarak bildiğimiz kişidir.
51
Y
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi.
IX. Kitap. s. 46.
52
Age.
s. 48.
53
Age.
s. 37.
54
Age. s. 37.
55
Age.
s. 37.
1...,151,152,153,154,155,156,157,158,159,160 162,163,164,165,166,167,168,169,170,171,...268
Powered by FlippingBook