Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 160

150
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
civarnda olacaktr ki bu durumda kale, hem liman hem de körfezi rahatça kontrol edebilecektir. Ayrca bu nokta İzmir Körfezi’nin en dar
yerinde
49
bulunduğundan (Çelebi,
“İzmir Körfezi boğaz ağznda”
diyordu) körfezin diğer yakasnda bulunan ve Çelebi’nin İzmir ziyaretinde
bahsettiği
Bahir Kal‘a (Aşağ Kal‘a, Ok Kalesi, Liman Kalesi, Hisar
isimleriyle de bilinen kale) ile birlikte
İzmir
’in güvenliği rahat bir şekilde
sağlanabilecektir.
Kale’nin o devirdeki şekli ve büyüklüğüne gelindiğinde bu konuda elimizdeki tek bilgi yukardaki alnt cümle içinde geçen “
Şekl-i mü-
devver bir kulle-i azîm”
biçimindeki bilgidir. Buradan kalenin daire şeklinde büyük bir kule olduğunu öğreniyoruz. Yani kale alşk olduğu-
muz kalelerden farkl olup iç kale ve dş kale sisteminde yaplmamştr. Bununla birlikte kalenin hem
İzmir Körfezi
üzerinden geçen deniz
yolunu kontrol etmesi hem de o devir
Melemen-İzmir
anayolu üzerinde bulunmas sebebiyle, bir nevi gümrük işlevi de gördüğünü ve bu
durumda gelen yolcular kontrol edebilmek için kulenin iskeleye kadar uzanan bir duvarla çevrildiğini tahmin edebiliriz. Çelebi’nin kale-
nin düz bir yerde olduğunu söylemesinin sebebi de bu olsa gerek. Aksi halde yalnz kuleyi değerlendirerek bir tasvir yapmş olsayd “kü-
çük bir tepenin üstünde” şeklinde bir ifade kullanmas daha uygun düşerdi.
Son olarak Çelebi’nin kaleden ayrlp İzmir’e giderken bahsettiği
“dağl”
yerler Naldöken geçidi, “
bağl yerler”
diye bahsettiği ksmlar
ise günümüzde Gümüşpala Mahallesinin alt ksmlarnda kalan yerler ile Turan, Bayrakl taraflar olmaldr. Soğukkuyu’da oturan yaşllar,
günümüzde binalarla kapl olan bu bölgenin 70-80 yl öncesine kadar bağlk ve bahçelik yerler olduğunu söylemektedirler.
Çelebi’nin İzmir’e gelirken kullandğ güzergâhn bir bölümü.
50
49
Söylediklerimizin daha iyi anlaşlabilmesi için körfezin tarihî coğrafyas göz önünde bulundurulmaldr. Eskiden Körfez bugünkü Mavişehir’den başlayarak
Çiğli’ye doğru genişlediğinden, o devirlerde, bugünkü gibi ince uzun bir görünüme sahip değildi.
50
Haritann teknik çizimini yapan Ege Üni. Coğrafya Böl. Arş. Gör. Dr. Beycan Hocaoğlu’na teşekkür ederim.
1...,150,151,152,153,154,155,156,157,158,159 161,162,163,164,165,166,167,168,169,170,...268
Powered by FlippingBook