Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 157

Seyahatnâme’nin İzmir Bölümünde (Nif-İzmir Merkez Aras) Geçen Adbilimcil Unsurlarn Tasnif ve Değerlendirilmesi
147
Soğukkuyu’da, Çamlk Tepesi’nde olduğu fikrini koruyarak o çalşmamzda yer veremediğimiz ayrntl gerekçelere, bu çalşmamzda yer
vermek istiyoruz. Kaleyle ilgili tek bilgi kaynağmz olan Seyahatnâme’de kaleyle ilgili şu bilgiler geçmektedir:
“…. Andan refîkler alup kble cânibine üç sâ‘at sâfî bâğ u bâğçeler içre ulu draht- sâyedârlar altnda tarîk- âm üzre kahvehâneler temâşâ ederek ve
âb- hayât kuyu sular nûş ederek leb-i deryâda İzmir körfezi kenârnda bir kumsal yerde,
Kal‘a-i Geçit:
Sene (---) târîhinde Ebü'l-feth Sultân
Mehemmed binâsdr. Şekl-i müdevver bir kulle-i azîm cebehâne ve dizdâr ve neferâtl mükellef kal‘adr. İzmir Körfezi boğaz ağznda vâki‘ olmuşdur.
Urla'ya ve Kuşadas ve Balat şehrine gitmek murâd edinen müsâfirîn İzmir'e uğramayup bu kal‘adan gemilerle ubûr edüp murâd edindiği diyâra gider.
Hakîr bunda sehel istirâhat edüp dizdârn futûrun tenâvül edüp andan İzmir Körfezi kenârnca kayal dağl ve bâğl yerler ile iki sâ‘at dahi güzer ederek
cânib-i şarka gidüp,
Mesîregâh- Halkal Bnar”
Görüldüğü gibi, Çelebi,
Melemen
’den çktktan sonra güneye doğru bağlk ve bahçelik yerlerden geçerek gölgeli ağaçlar altndan, kah-
vehaneler seyrederek, kuyu sularndan ve en önemlisi anayolu
(tarîk- âm)
kullanarak İzmir Körfezi boğazndaki söz konusu kaleye gelmiş-
tir. Çelebi’nin kaleye geldiği noktadan sonraki yolculuğu artk doğuya doğrudur. Ve
Melemen
’den başlayan yolculuk kalenin bulunduğu
yere kadar 3 saat, kalenin bulunduğu yerden
Halkal Bnar
’a (Halkapnar) 2 saattir.
Burada verilen diğer bir önemli bilgi de kalenin kontrolünde olduğu anlaşlan deniz yoludur. Urla’ya, Kuşadas’na ve Balat şehirlerine
gitmek isteyenler İzmir’e uğramadan bu kaleden yani kalenin kontrol ettiği iskeleden gemilerle karş tarafa geçmektedirler.
Burada iki mesele bulunmaktadr: Birincisi, sözü edilen kalenin günümüzde nerede olduğu, ikincisi ise kalenin kontrolünde olan li-
man/iskelenin nerede bulunduğu meselesidir.
Öncelikle bunlardan birincisini ele alalm: Seyahatnâme’de geçen ve elimizde bulunan diğer bilgiler şğnda bölgede yaptğmz araş-
trmalar neticesinde, Çelebi’nin Melemen’den anayolla 3 saat güneye doğru giderek geldiği yerin günümüzde Soğukkuyu civarnda bir yer
olduğu sonucuna ulaştk. Zira bu bölgede yol hattn şekillendiren esas etken Yamanlar Dağ’dr. Yol, Menemen’in doğusunda İzmir Körfe-
zi’nin kuzeyinde bulunan bu dağn eteğinden geçmek durumunda olduğundan şimdi olduğu gibi eskiden de ayn hattan geçmek duru-
mundadr. Bölgede yaptğmz araştrmalar srasnda günümüzde kullanlan ve eski yolun da geçtiği hattn etrafnda çok sayda tarihî su
kuyularnn (Günümüzde pek çoğu ya tahrip edilmiş ya da üzeri kapatlmş durumdadr.) bulunduğuna şahit olduk. Bu bölgedeki en eski
Türk yerleşimleri de zaten bu yolun etrafnda ve Yamanlar dağlarnn eteğindedir. Dolaysyla Çelebi’nin yoldan geçerken seyretmiş oldu-
ğu kahvehanelerin de burada bulunmas son derece doğaldr.
Geçit Kale
’nin günümüzde Soğukkuyu Mahallesi (Karşyaka’da) içinde şimdi-
lerde Çamlk (yaşllar tarafndan Deermendaa, Deermendepe olarak bilinmektedir) adyla bilinen, deniz seviyesinden 68 m yükseklikte,
Kaşyaka’ya ve İzmir Körfezi’ne hakim durumda olan tepede bulunduğunu düşünüyoruz. Şimdilerde sit alan olarak korunan tepenin en
üst noktasnda, artk kullanlmayan kârgir bir su deposu bulunmaktadr. Tepenin en üst ksm, su deposunun bulunduğu binay da içine
alacak şekilde, silindir biçiminde olup yan ksmlar, özellikle denize bakan güney taraf, eski bir kalenin izlerini gösterir niteliktedir. Tepe-
nin bu yüzünde istinat duvarlar kalntlar bulunmaktadr.
1...,147,148,149,150,151,152,153,154,155,156 158,159,160,161,162,163,164,165,166,167,...268
Powered by FlippingBook