Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 148

138
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
lanan bu çalşmada, Seyahatnâme’nin sözü geçen bölümlerinde karşlaşlan
adbilimcil unsur
lar üzerinde durulacaktr. Bu unsurlar
adbilim
in
alt kollar esasnda snflandrlacak, Seyahatnâme’de ya da başka kaynaklarda geçen bilgiler yardmyla değerlendirilecektir.
Bu çerçevede çok sayda özel adlandrma olduğundan bunlarn hepsinin burada laykyla ele alnp işlendiği söylenemez. Bunlardan
bir ksm tatminkâr düzeyde işlendiği hâlde bir ksm, zaten bilindiği düşüncesiyle, bir ksm da yeterli bilgiye ulaşlamadğndan sadece
snflandrlmakla yetinilmiştir. Bu sebeple elinizdeki çalşmada özellikle sorunlu görülen
adbilimcil unsur
lar üzerinde durulmuştur.
Adbilimcil Unsurlar (Onomastical lexeme):
Evliya Çelebi, gezip gördüğü tüm bölgelerde olduğu gibi seyahatinin bu bölümünde de
adbilimcil unsur
olarak daha çok
yeradlarna (toponim)
ve
kişiadlarna (antroponimlere)
yer vermektedir.
2
Yeradlar
ve
kişiadlar
dşnda az sayda
kökad
na (etnonim); yine az sayda apelyatif türde
bitkiad
na (fitonim) ve
hayvanad
na (zoonim) yer vermiştir.
1. Yeradlar (Toponimler):
1.1. Orunadlar (Oykonimler):
Şehzade Yaylas:
Çelebi ve beraberindekilerin
Nif
’ten Manisa’ya yolculuğu srasnda, Karye-i Ulcakl’dan sonra uğradklar, mola verip
çadr kurduklar, kendilerine ziyafet çektikleri yayladr. Çelebi, bu dağn adnn Anadolu tarihçilerinin eserlerinde
Sûsen Drâz yaylas
ola-
rak anldğn kaydeder.
3
Yayla hakknda verilen diğer bilgilerden yaylann
Şehzade yaylas
adn almasnda Manisa’da bulunan Osmanl
şehzadelerinin burada gezip eğlenmelerinin etkili olduğu,
Sûsen Drâz yaylas
adn almasnda ise burada yetişen
sûsen
, yani süsen çiçeğinin
etkili olduğu anlaşlmaktadr.
Nif:
Evliya Çelebi’nin bugünkü İzmir hudutlarnda ayak bastğ ilk yerdir. İdari bakmdan
“Kütâhiyye eyâletinde Sarhan livâs’na bağl 150
akçe şerif kaza”
olup Kaydefa tarafndan kurulmuş bir şehir olduğu ve doğu-bat istikametinde konumlandrldğ bilgisi dşnda, şehrin o
dönemde sekiz mahalle, dokuz cami ve bin iki yüz kiremit örtülü evden ibaret olduğu bilgisine de yer verilmiştir.
4
İzmir’in Yunan işgalin-
den kurtuluşu arifesinde (8 Eylül 1922’de) Mustafa Kemal Paşa’nn bu şehirde kalmas münasebetiyle şehrin ad Kemalpaşa olarak değişti-
rilmiştir.
Karye-i Ulucakl
: Evliya Çelebi’nin
Nif
’ten Manisa’ya geçerken içinden geçtiği köydür. Çelebi köyden seksen adet bahçeli, kiremit örtü-
lü evden oluşan dağ eteğinde bir köy olarak bahseder.
5
Günümüzde Kemalpaşa’ya bağl olarak Ulucak adyla varlğn sürdürmektedir.
Bergama
: Çelebi’nin günümüz İzmir snrlar içinde kalan bölgede geldiği ikinci kazadr. Çelebi, Şehrin
Kaydefâ melikesi
tarafndan ku-
rulmuş olup
Orhân Gâzî
zamannda fethedildiğini ve Kütâhiyye eyâletinde Hudâvendigâr sancağ’na bağl 150 akçelik bir kaza olduğunu
2
Bu çalşma adbilim üzerine yaplmş teorik bir çalşma olmadğ için burada geçen terimlerin tanmlar üzerine durulmamş; uluslar aras terimler ve Türkçe
karşlklaryla yetinilmiştir. Türkçe terimlerden bir ksm ilk kez tarafmzdan burada kullanlmaktadr.
3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi.
IX. Kitap. Haz. Y. Dağl, S. Kahraman, R. Dankoff, İstanbul: Yap Kredi Yaynlar, 2005, s. 38.
4
Age.
ss. 37-38.
5
Age.
s. 38.
1...,138,139,140,141,142,143,144,145,146,147 149,150,151,152,153,154,155,156,157,158,...268
Powered by FlippingBook