Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 144

134
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Sonuç
: Çelebi, günümüz İzmir il snrlar içinde kalan topraklara, 21 Mays 1671 ylnda çktğ hac yolculuğu srasnda gelmiştir. Bu yol-
culukta seyyahn ilk uğradğ yer şimdiki ad Kemalpaşa, son uğradğ yer o devirde Balyambolu adyla anlan Beydağ ilçesine bağl, şim-
diki ad da Beyköy olan yerleşim birimidir. Çelebi bu yolculuğu srasnda Nif’ten İzmir merkeze kadar, günümüz İzmir il snrlar içinde 41
saat at yolculuğu yapmştr. Yine İzmir merkezden günümüz İzmir il snrlarn çkncaya kadar toplamda 76 saat at yolculuğu yapmştr.
Çelebi’nin muhtemel güzergâhn bilgisayar ortamnda hesapladğmzda, bu yaklaşk 750 km’lik bir yol yapmaktadr. Çelebi’nin Sakz’a;
Sakz’dan Sğack’a giderken yapmş olduğu 128 millik (=128 km) yolculuk bu hesabn dşndadr. Çelebi’nin yapmş olduğu 117 saatlik at
yolculuğunun yaklaşk 750 km’ye denk geldiğini dikkate alacak olursak Çelebi’nin İzmir il snrlarnda saatte ortalama 6.5 km’ye denk ge-
len bir hzla hareket ettiği anlaşlmaktadr.
Çelebi’nin bu yolculuk srasnda geçtiği yollarn bir ksm zaman içinde baz değişikliklere uğrayarak günümüzde hâlâ köy yolu ya da
şehirleraras yol olarak kullanlmaya devam ederken bir ksm artk tamamen kullanlmaz olmuştur. Bu bağlamda, örneğin Çelebi’nin
Nif’ten Manisa’ya geçerken kullandğ yolun büyük bir bölümü, Manisa’dan Bergama’ya giderken geçtiği yolun yarya yakn, Berga-
ma’dan Melemen Güzelhisar’na gidişte kullandğ yolun tamam, buradan Kara Foça’ya geçerken kullandğ yolun yardan fazlas, Kara
Foça’dan Melemen’e yolculuğu srasnda kullandğ yolun tümü artk yoktur. Bu yollar 80-90 yaşndaki insanlarn bile zorlukla hatrladk-
lar yollardr. 50’li, 60’l yaşlardaki insanlarn bu yollar hakknda ya hiçbir şey bilmedikleri ya da bildiklerinin büyük oranda yanlş olduğu
gözlenmiştir. Evliya Çelebi’nin geçtiği yollarn belirlenebilmesi için vaktin henüz geçmediğini, fakat önümüzdeki 5-10 yllk süreç içerisinde
bu çalşmalarn çok daha zor hâle geleceğini burada ifade etmek yerinde olacaktr. Daha fazla vakit kaybetmeden araştrmaclarmzn bu
konuya ilgi göstermeleri en büyük temennimizdir.
Son dönemlerde
ekolojik turizm
,
turizmde sürdürülebilir kalknma
anlayşlarna bağl olarak gelişmiş ülkelerde yoğun olarak yürüyüş yolla-
rnn belirlenmekte olduğunu bu yürüyüş yollarnn toplam miktarnn on binlerce km’ye ulaştğn basndan takip etmekte; bu çalşmalarn
Türkiye’de de başladğn memnuniyetle görmekteyiz.
93
Evliya Çelebi böylesi yürüyüş yollar düzenlemek için Türk turizmine tarifsiz bir
imkân sunmaktadr. İlgisi ve algs çok geniş, entelektüel bir gezgin olduğundan Çelebi, gittiği bölgelerde gezilmesi, görülmesi gereken
yerleri mutlaka görmüş bunlar hakknda önemli detay bilgiler vererek devrin tablosunu mümkün olduğunca en iyi bir şekilde yanstabil-
miş bir aydndr. Çelebi’nin gezdiği güzergâhtan oluşturulacak yürüyüş yollar, insanlara yalnzca
“temiz hava, bol güneş ve spor”
vaat etme-
yecek, ayn zamanda içinde tarih ve kültürün de bulunduğu çok yönlü bir etkinlik sunacaktr. Bu etkinliklerin son dönemlerde yoğunlaşan
kentleşmenin tesiriyle sszlaşan ve adeta terk edilmişliği yaşayan köylerimizi (en azndan bu kervan yollar üzerinde bulunanlar) bir mik-
tar hareketlendirerek onlara maddî ve manevî yararlar sağlayacağn düşünüyoruz.
93
Son dönemde bu konuda başarl bir çalşma Çorum Valiliği ve Hitit Üniversitesi işbirliğiyle yaplmş olup Hitit Uygarlğ’ndan kalan yollar ortaya çkartlarak,
bu yollar üzerindeki ykk köprüler, yayalarn geçebileceği hale getirilmiş, yollar üzerinde çeşitli köylerde konaklama yerleri belirlenerek turistlerin yürüyüş
yapabilecekleri gezi yollar haline getirilmiştir.
1...,134,135,136,137,138,139,140,141,142,143 145,146,147,148,149,150,151,152,153,154,...268
Powered by FlippingBook