Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 128

118
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
olabileceği akla gelse de; aradğmz yol günümüzdeki yoldan çok farkldr. Zira o devirde ova bataklk olduğundan kaynaklansa gerek,
Ayasuluk’a giden yol, Belevi’nin kuzeyinde, Ahmetli’nin kuzeybatsndan, günümüzde ormanlarla kapl dağlk araziden geçmektedir.
Seyahatnâme’de bu doğrultuda bir dizi bilgi bulunmaktadr. Bunlardan ilki, Çelebi’nin söz konusu iki nokta arasndaki yolculuğunun
toplamda 12 saat sürmüş olmasdr. Oysa Belevi üzerinden o devirde bir yol olsa idi bu yolculuğun 3-4 saat sürmesi icap ederdi. Ayrca
Alman Boğaz adnda bir boğazdan söz eden Çelebi, bu boğazdan sonra deniz kysna ulaşmak suretiyle ovay geçmiş, Menderes kenarn-
ca Ayasuluk’a varmştr.
Bu durumda Evliya Çelebi’yi anlamak ve onun güzergâhn ortaya çkarabilmek için Almanboğaz’n tespit etmek son derece önemlidir.
Fakat gerek haritalarda, gerekse yörede bu isimde tannmş bir boğaz ad bilinmediği için iş, köylerde yaplacak mikrotoponimi araştrma-
larna kalmştr.
Muhtemel yol güzergâhlar üzerinde bulunan köylerde bu doğrultuda yaptğmz uzun çalşmalar neticesinde Zeytinköy’de yaşayan ih-
tiyar köylülerin Almanboğaz adyla bildikleri bir boğaz tespit ettik. Sonraki çalşmalarmzda bu boğazn Yeniköy (Eski ad Selimiye.) ve
Ahmetli köylülerince de ayn isimle bilindiğini gördük. Ahmetli Köyü’nün batsnda, Yeniköy ile Zeytinköy arasnda uzanmakta olan bo-
ğaz, günümüzde tamamen ormanlarla kapl olup kuş uçuşu olarak yaklaşk 15 km civarnda olan sarp bir boğazdr.
66
Çelebi’nin
Ayasuluk’a giderken haramilerle yaşadğ ve kollarn kellelerin havada uçuştuğu savaş burada olmuştur.
Çelebi’nin, Kzlhisâr’dan Almanboğaz’n çkncaya kadarki yol ve yolculukla ilgili verdiği baz bilgiler skntl görünmektedir. Seyya-
hmz burayla ilgili olarak ilk olarak şu bilgiyi verir:
“Bunun dahi serdârndan yigirmi yeniçeri refîk alup sarp toprakl ve çaml dağlar ve beller ve
mahûf yollar içre giderken sekizinci sâ‘at musîbet-i kübrâdr kim beyân olunur.”
(IX. Kitap: 69). Boğazdan çkş konusunda ise
“Hamd-i Hudâ selâ-
metle bu boğaz sekiz sâ‘atde
[Y 67b]
çkup..”
ifadesini kullanmştr. Bu bilgilerden birincisine göre seyyahmz, Kzlhisâr’dan ayrlşndan iti-
baren sekizinci saatte haramilerle karşlaşmş ve onlarla silahl mücadeleye girişmiştir. İkinci ifadeye göre ise Çelebi, Kzlhisâr’dan ayrl-
dktan 8 saat sonra boğazdan çkmştr.
67
Çelebi, Kzlhisâr’dan ayrldktan sonra sekizinci saatte haramilerle karşlaştklarn ifade ederken diğer taraftan
“Alman- bî-amân boğa-
zndan içeri cümle pür-silâh refîklerimiz ile girüp nîm sâ‘at gitdikde an gördük: Bize karşu yigirmi atl üzerimize…”
(IX. Kitap: 69) diyerek
Almanboğaz’ndan içeriye girdikten yarm saat sonra bu maceray yaşadklarn kaydetmektedir.
66
Çelebi bu boğaz hem
Almanboğaz
hem de
Alamanboğaz
olarak adlandrmaktadr. 1/25.000 ölçekli haritada boğaz Elaman Boğaz adyla geçmektedir. Halk
arasnda Alman olan boğaz adnn haritaya Elaman olarak geçmesinin sebebini tam olarak bilemesek de, bunun haritay çizenlerce bilerek ya da bilmeyerek
yaplmş bir hata olduğu anlaşlmaktadr. Boğazn “Alman” millet adyla hiçbir ilgisinin bulunmadğn, adlandrmann boğazn bulunduğu bölgedeki toprak
rengiyle ilgili olduğunu tahmin ediyoruz: al+man > Alman. Zira boğazn toprak rengi kiremit rengidir. Ayrca köylüler arasnda boğazda eskiden demir
çkartldğ ve bölgede o zamandan kalma demir ocaklarnn bulunduğu yönünde bilgiler vardr. Bilindiği gibi demir madeninin bulunduğu topraklar krmz
olur. Almanboğaz ve genel olarak renk adlarndan sonra gelen /mAn/ eki meselesi, başka bir yazmzda ele alnacaktr.
67
Yeniköy’deki yaşllarn vermiş olduklar bilgilere göre, günümüzde tamamen orman olan ve artk yürümeye imkân bulunmayan bu boğazda, eski yol üzerinde,
Zeytinköy’e varncaya kadar
İnpnar Kuyu
ve
Körkuyu
adnda iki kuyu; yine İnpnarkuyu’nun bulunduğu yerde Yörük Mezarlğ adnda eski bir mezarlk
bulunmaktadr.
1...,118,119,120,121,122,123,124,125,126,127 129,130,131,132,133,134,135,136,137,138,...268
Powered by FlippingBook