Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 126

116
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
olarak kullandklar mevkide bulunan ve bu civardaki köylülerin Krmz Köprü adyla andklar tahta köprü vastasyla, buradaki çay
geçerek üzerinde otobannn bulunduğu alçak tepeler (Halk arasnda Yaz Tepe olarak bilinir.) üzerinden Özbey Köyü (Eski ad
Hamidiye.)’ne (Köprünün bulunduğu yerden Özbey Köyü 8 km civarndadr.), oradan da Seyahatnâme’de “kalesi” diye bahsedilen
Kzlhisar Kalesi’ne (Metropolis olarak adlandrlan tepelik alanda bulunmaktadr.) ulaşr. Kale’den sonra, yine bu civarda bulunduğunu
düşündüğümüz Kzlhisâr’a gelmiş olmaldr.
Geçmiş dönemlerde bu iki nokta arasnda atla yolculuk yapan yörenin yaşllar, aradaki mesafenin en fazla 30 km olup bunun da 3-3,5
saatlik bir yol olduğunu söylemişlerdir. Çelebi’nin bu mesafeyi 8 saatte aldğ ifadesi, şayet ovann bataklk olmasndan kaynaklanan bir
zorluk ya da yolda verilen bir mola söz konusu değilse (ki öyle bir durumdan bahsedilmiyor), yanşlkla kaydedilmiş olmaldr. Çelebi’nin
bahsettiğimiz hattan gitmeyip daha doğuda, dağlarn eteğinde bulunan köyler üzerinden geçtiğini düşünsek bile (Kald ki bu köyler ara-
snda böyle eski bir yol bulunmamaktadr.), bu iki nokta arasndaki yolcuğun 4 saati geçmesi mümkün değildir.
59
Kzlhisâr-Ayasuluk Güzergâh:
60
Evliya Çelebi’nin Kzlhisâr’dan bahsederken;
“Sğla sancağ hâkinde yüz elli akçe kazâdr ve nâhiyesi krk pâre âbâdân kurâdr. Kedhudâyeri
yokdur, lâkin serdâr vardr. Ve Sğla paşasnn voyvadalğdr.”
ve
“Kadsnn müte‘ayyin merkezi yokdur. Ve ba‘z kurâlarnda hafta bâzâr durup kad
ve subaş bâzâr bâzâr gezüp hükm [ü] hükûmât ederler. Yohsa hân ve câmi‘ ve imâret ve esvâkl kasabas yokdur. Ammâ cümle kurâlarnda hân u
hammâm ve câmi‘ ve mesâcid mukarrerdir.”
(IX. Kitap: 69)
şeklinde bilgiler vermektedir. Onun Kzlhisâr bahsinde, şehri takdim ederken kul-
lanmş olduğu
Evsâf- şehr-i Kzlhisâr
ifadesindeki “şehir” tanmlamasna rağmen bu ifadelerden Kzlhisâr’n bir kasaba olmayp kazay
oluşturan 40 köyden birisi olduğunu anlyoruz.
Seyahatnâme’de
“Kadsnn müte‘ayyin merkezi yokdur”
denilerek her ne kadar bu kazann
merkezi konumunda bir yerleşim biriminin bulunmadğ ifade edilmişse de söz konusu kazann Kzlhisâr adn taşmas, bizi kazay oluş-
turan 40 köyden Kzlhisâr adn taşyan köyün nitelik olarak diğerlerinden daha farkl olup o devirde resmî olarak olmasa bile insanlar
tarafndan merkez olarak kabul edildiği sonucuna götürmektedir.
Seyahatnâme’nin Kzlhisâr’la ilgili bölümünde hiçbir yap adndan söz edilmemiş olmas, söz konusu yerleşim biriminin günümüzde
nereye karşlk geldiğinin tespitini zorlaştrmaktadr. Bu sebeple ad geçen yerleşim biriminin tespiti açsndan Çelebi’nin bu bölümde bah-
59
Çelebi’nin günümüz İzmir il snrlarnda yapmş olduğu yolculuk ve bu yolculukla ilgili verdiği bilgilerin son derece tutarl olduğu gözlenmiştir. Öyle ki masa
baş okumalar srasnda Seyahatnâme’de mantksz görülen ve “Çelebi burada yanlş bilgi vermiş, abartmş; belki de buraya hiç gitmedi, buray hiç görmedi”
diye düşündüğümüz noktalar saha çalşmalaryla araştrdğmzda her defasnda Çelebi’nin doğru bilgi verdiğini hayranlkla gözlemlemiş bulunmaktayz. Fakat
burada, Seyahatnâme’de geçen bilgiler ile muhtemel yol güzergâh konusundaki bilgiler bir araya getirildiğinde, Çelebi’nin bir sebepten yanldğ
anlaşlmaktadr. Çelebi’nin Bayndr-Birgi arasnda da benzer bir yanlşa düştüğü görülmektedir. Bk. Bayndr-Birgi Güzergâh.
60
Güzergâhn bu bölümüyle ilgili olarak derleme esnasnda bilgilerinden yararlandğmz, Barutçu Köyü’nden Mehmet Erdur (90), Meryem İpor (77) ve Ahmet
İpor (77)’a; Yeniköy’den Sabri Sürel’e; Torbal’dan Nejat Çetin’e; Zeytinköy’den Yusuf Yetiş (82)’e; Özbey Köyü’nden Musa Özbek (80), Mehmet Güven (80), Ali
Çoban (56)’a ve Kuşçuburun Köyü’nden İbrahim Ay’a verdikleri bilgi ve gösterdikleri yardmseverlikten dolay çok teşekkür ederiz.
1...,116,117,118,119,120,121,122,123,124,125 127,128,129,130,131,132,133,134,135,136,...268
Powered by FlippingBook