Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 125

Evliya Çelebi’nin Günümüz İzmir İl Snrlar İçinde Kulandğ Güzergâh ve Seyahatnâme’de Buna Dair Sorunlar
115
Cumaabad-Kzlhisâr Güzergâh:
56
Gezginimiz, o devirde küçük bir kasaba olan Cumaabad hakknda ksa bir bilgi verdikten sonra bir sonraki menzil olan Kzlhisâr’a ha-
reket eder. Bir sonraki bölümde daha ayrntl olarak üzerinde durulacağ üzere Seyahatnâme’deki Kzlhisâr’n günümüzde Torbal’ya
bağl Yeniköy yaknlarnda bulunan Metropolis ya da bu civarda bir köy olduğunu düşünüyoruz. Çelebi’nin söz konusu iki yerleşim birimi
arasndaki yolculukla ilgili vermiş olduğu yol bilgisi;
“… ve refîkleri alup şark tarafna çaml yollar ile ma‘mûr kurâlar güzer edüp sekiz sâ‘atde
Evsâf- şehr-i Kzlhisâr”
(IX. Kitap: 69)
ifadelerinden ibarettir.
İfadenin fazla ayrnt içermemesi nedeniyle yolun kesin olarak hangi çizgiden geçtiğini tahmin etmeye imkân yoktur. Bununla birlikte,
vaktiyle söz konusu iki nokta arasnda at yolculuğu yapmş olan yörenin yaşllarnn verdiği bilgiler, Çelebi’nin geçtiği güzergâhn tespiti
konusunda güçlü bir tahminde bulunmamza imkân vermektedir.
Çelebi’nin gideceği bir sonraki menzil olan Kzlhisâr, esasen Cumaabad’n tam güneydoğusuna, daha çok güneye düşmektedir.
57
Çele-
bi’nin yönünü “şark tarafnda” şeklinde ifade etmesi, onun Cumaabad’dan çkarkenki yönünü ifade etmektedir. Buna göre muhtemel yol
güzergâh şu şekilde olmaldr: Yol, halk arasnda Daşgöprü Yolu olarak bilinen yoldan hareketle doğu yönünde, eskiden bu bölgede bulu-
nan çok eski mezarlğn ortasndan geçerek, Altntepe Camisi’nin önünden 100 m sonra sola döner ve bugünkü tren yoluna çkar. Tren hat-
tn geçtikten sonra doğuya doğru düz giden yol, Deliboğan Çay ya da Grtl Çay isimleriyle bilinen çayn üzerinde bulunan tarihi taş
köprünün bulunduğu noktadan (Taş köprünün o devirde kullanlp kullanlmadğn bilemiyoruz.) geçerek Gonaboğaz (Yöre halk
Honaboğaz diye de adlandrmaktadr.)’na ulaşr. Burada yol, günümüzde Cingenguyusu ad verilen tarihî kuyunun yanndan sola ayrlan
yoldan ilerde, boğazda bulunan değirmen ykklarnn yanndan geçerek boğazdan çkar. Oğlananas Köyü’nün 100 m kadar güneyinden,
Bulgurca’nn 1km kuzeyinden geçen yol, Oğlananas Mezarlğ’nn yanndan Hanmağa Çiftliği’ne gelir. Günümüzde bu çiftliğin tam orta-
snda bulunan otoban çizgisini geçen yol, ovann doğu yakasnda bulunan Mustafa Kemal Paşa Mahallesine doğru yol alr. Dağlarn ete-
ğindeki sert zemini kullanan, yani günümüzde üzerinde Bahçelievler Mahallesi’nin bulunduğu çizgiden güneydoğuya doğru ilerleyen yol,
İstiklal yol ayrmndan, günümüzde İskele Caddesi olarak bilinen yolla güneye yönelir. Ovann karş tarafna geçebilmek için (Eskiden ova
oldukça bataklk bir yerdir.)
58
İskele Caddesi boyunca yaklaşk 2,5 km giderek şimdi üzerinde İzmir-Aydn Otoban’nn bulunduğu tepelere
doğru ilerler. Çelebi buradan yöre insannn Tahtal Gave (Arap Gave de denilmektedir.) adn verdiği, yolcularn mola ve konaklama yeri
56
Güzergâh belirlemede bilgilerine başvurduğumuz yöre halkndan özellikle Dereköy’den Nurettin Uslu (77)’ya; Görece Köyü’nden Osman Kumpas (84)’a,
Oğlananas Köyü’nden Halil Gocabyk’a; Gölcükler Mahallesi’nden Muammer Yalçn (58)’a; Yazbaş Köyü’nden Necdet Ekren (55)’e; Pancar Köyü’nden
Mustafa Sümen (64)’e, Kuşçuburun Köyü’nden İsmet Çalşkan (72)’a; Çaybaş Köyü’nden Durmuş Karakuş (79)’a teşekkür etmeyi borç biliriz.
57
Bir üslup özelliği olarak Çelebi, dört ana yön dşndaki ara yönlere (güneydoğu, güneybat, vs.) fazla dikkat etmemektedir. Çoğu kez çkş noktasndaki yönü
bütün yolculuğu için genelleştirmektedir. Yani gitmek istediği nokta esasen kuzeyde bile olsa çkş noktasnda batya doğru yöneldiyse, yol bilgisinde batya
doğru demektedir. Fakat yolculuğunda kesin dönüşler varsa, yani yol önce belirli bir yönde ilerleyip sonra keskin bir yönelişle başka bir yöne dönmüşse, bu
durumu genellikle
“önce … yönünde ….. saat , sonra … yönünde … saat”
şeklinde vermektedir.
58
1938’lere kadar, demir yolu ile Sağlk arasndaki bölgenin göl ve bataklk olduğu yöre halk tarafndan anlatlmaktadr.
1...,115,116,117,118,119,120,121,122,123,124 126,127,128,129,130,131,132,133,134,135,...268
Powered by FlippingBook