Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 124

114
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Kaşn başnda, vadiye hâkim bir konumda inşa edilen bu caminin avlusu da cami gibi olağanüstü bir manzaraya sahiptir. Köyün ihtiyar-
lar, bu avluda eskiden çok büyük bir çnar ağacnn bulunduğunu ve bu caminin hemen yaknnda, yakn zamanlara kadar misafirhane
olarak kullanlan bir vakf binas olduğunu söylemişlerdir. Çelebi’nin bu köyden bahsederken çeşitli ballar ile kahvalt yaptğ yer de bu
nokta, yani caminin avlusu olmaldr.
Çelebi’nin dört saatte geldiği bu köyden yine dört saatte Cumaabad’a ulaştğn söylemesi de ismi yarm braklmş bu köyün Eski Or-
hanl olduğunu gösteren delillerden biridir. Köylülerin verdiği bilgilerle Seyahatnâme’de geçen mesafe bilgileri bir araya getirildiğinde de
ayn sonuç çkmaktadr. Zira köylüler, eski dönemlerde söz konusu kervan yolundan at ile Seferihisar’dan köye 3,5-4 saatte, köyden
Menderse’e yine 3,5 saatte gittiklerini söylemişlerdir. Anlaşlan o ki, Sivrihisar-Cumaabad yolunun tam ortasnda bulunan Eski Orhanl
(Daha eskilerdeki ad Manastr.),
53
o devirde
“ball çamlar”
54
ile meşhur olup yolcularn bir süre dinlendikleri ve ihtiyaçlarn karşladklar
bir köy konumundadr.
Çelebi, köyde dinlendikten sonra yine dört saatte Cumaabad’a ulaştğn kaydetmektedir:
“…yine ball çamlar içre 4 sâ’at gidüp…”
Yolun bundan sonraki ksmn Eski Orhanl’ya gelinceye kadarki ksmla birleştirecek olursak güzergâh ksaca şu şekilde anlatabiliriz:
Yöre halknn 1944’e kadar “Deve Yolu” olarak adlandrdklar bu yol, Sivrihisar’dan çktktan sonra Gelinalan Çay kenarndan devam
edip Kavakdere’nin 3 km kadar kuzeyinden Eski Orhanl’ya doğru ilerlemektedir. Ancak yolun buradaki baz ksmlar Kavakdere Bara-
j’nn altnda kalmştr. Eski Orhanl köylülerinin verdiği bilgilere göre, baraj yatağnn arka tarafnda bu yol üzerinde bir han ykğ bu-
lunmaktadr. Cangl’a kadar şimdi baraj yatağ altnda kalmş olan yol, daha sonra Çrkcak’tan Eski Orhanl’ya ulaşr. Eski Orhanl’dan
çkan ve kuzeydoğuya (Kuyucak’a doğru) ilerleyen yol, 2 km kadar sonra güneye doğru kvrlp günümüzde bu arada kullanlan toprak
yol çizgisinden yokuş aşağ inerek halk arasnda Söğütçük adyla bilinen mevkiye, yani Seferihisar-Menderes arasnda kullanlan asfalt
yolun bulunduğu çizgiye gelir. Yeniköy’e kadar günümüzdeki asfalt yol çizgisinden geçen yol, Yeniköy’de asfalt yol çizgisinden çkar. Ye-
niköy’ün içinden kuzeydoğuya, buralardaki tepeler eteğince Bahçecik Mahallesi (Yeniköy’e bağldr) içinden kuzeydoğuya doğru, günü-
müzde orman yolu olarak kullanlan döşeme yolla Çatalca Köyü’nün içine gelir. Çatalca Köyü’nden doğuya doğru ilerleyen yol (Yolun bu
ksmlar günümüzde patikadr.), Akçaköy’ün hemen güneyinden geçerek bir süre kuzeydoğu istikametinde ilerledikten sonra
55
Kasmpaşa
Mahallesi üzerinden Cumaabad’a, yani günümüzdeki adyla Menderes’e ulaşr.
53
Yöreden edindiğimiz bilgilere göre, Kurtuluş Savaş srasnda köye ilk giren süvari birliğinin başndaki komutann adnn Orhan olmas sebebiyle köy, Orhanl
olarak anlmaya başlamştr.
54
Çelebi Sivrihisâr bölümünde “balsra” adyla, çam ağaçlarnda bir kurtçuk tarafndan yaplan bir tür baldan bahsetmektedir. Köylüler değişen iklim şartlar ve
ilaçlama sebebiyle günümüzde bu baln sadece birkaç dağdaki çamlarda görülebildiğini söylemektedirler. Köylülerin verdikleri bilgilere göre bal şu şekilde
oluşmaktadr: Bu bölgedeki kzlçam ağaçlarnda, sivrisinekten daha küçük, siyah renkli, Basra adnda uçan bir böcek vardr. Basralar, nemli havalarda çam
ağaçlarna beyaz renkli dşk brakrlar. Nemle ve scakla erimeye başlayan bu dşklar arlar tarafndan toplanp işlenerek bal haline getirilir. Basra mevsiminde
poyraz eserse bal olmaz.
55
Bu noktada eski yol ikiye ayrlr. Sola,yani kuzeye giden yol Görece Köyü üzerinden İzmir’e; sağa ayrlan yol Kasmpaşa Mahallesi üzerinden Cumaabad’a gider.
1...,114,115,116,117,118,119,120,121,122,123 125,126,127,128,129,130,131,132,133,134,...268
Powered by FlippingBook