Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 122

112
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Ayn şekilde, Seyahatnâme’de
Düverlik Liman
adyla geçen liman da tespit etmek mümkün olamamştr. Fakat yine Çelebi’nin vermiş
olduğu mil hesaplar, bu konuda yolumuzu aydnlatmaktadr. Çelebi’nin Sğack Körfezi’ne girdikten sonra 7 mil kuzeye, sonra da 6 mil
doğuya doğru gittiği ifadesi ile Çelebi’nin bu limanla ilgili olarak “
ol kadar memdûh liman değildir, ancak sulanacak yerdir.”
şeklinde verdiği
bilgi, bize bu limann Demircili Köyü’nün tam güneyinde bulunan büyükçe liman olduğunu düşündürmektedir.
Çelebi, Sğacak Körfezi içerisinde 7+6+7 olmak üzere toplam 20 mil yol gittiğini ifade etmektedir. Bu mesafe (yani Tekeburnu’ndan Sğa-
ck Körfezi’ne), balkçlar arasnda 9 mil olarak bilinmektedir. Bu fark, daha önce de ifade ettiğimiz gibi Seyahatnâme’de kullanlan mil öl-
çüsüyle, günümüzde kullanlan milin birbirinden fakl olmasndan kaynaklanmaktadr. Seyahatnâme’de geçen mil 1000 metreye denk dü-
şerken günümüzde kullanlan mil 1.852 metredir. Aradaki birkaç millik fark, Çelebi’nin içinde bulunduğu geminin düşman gemisinden
korunmak için önce kuzeye, sonra doğuya doğru gitmesinden kaynaklanmaktadr.
Yine Çelebi’nin, Sakz Adas’ndan Sğack Kalesi’ne olan mesafenin110 mil olduğu yönünde verdiği bilgiyi de bu çerçevede değerlen-
dirmek gerekir. Sğack’taki balkçlar bu mesafenin 55-60 mil (günümüzdeki mil hesabyla) civarnda olduğunu söylemektedirler ki bu da
Çelebi’nin verdiği bilginin doğru olduğunu gösterir.
Çelebi Sakz Adas’ndan Sğack’a giderken kullandğ yolla ilgili son olarak
“Ammâ bu kal‘aya gelirken bu kal‘a göründuğü mahalde limana
girirken sağ tarafda bir küçük adack vardr. Andan gâyet ihtirâz lâzmdr. Yakn varmayup sol tarafda Anatolu cânibin üzleyerek limana girmek gerek”
(IX. Kitap: 67)
bilgisini vermektedir ki, burada sözü geçen “küçük adack” günümüzde halk arasnda Eşek Adas olarak bilinen adadr. Es-
kiden olduğu gibi şimdi de yatlar, kayklar adadan uzak durarak sol taraftan limana girerler.
Sğack-Sivrihisâr-Cum’aâbâd Güzergâh:
51
Sğack Liman ve Sğack Kalesi hakknda ayrntl bilgiler verdikten ve buradaki kayda değer diğer yaplardan bahsettikten sonra sey-
yah, bir sonraki hedefi olan, Sğack’n doğusunda bulunan Sivrihisâr (şimdiki adyla Seferihisar)’a doğru yola çkmştr. Çelebi’nin bu ara-
daki yolculuğu srasnda ad geçen tek yer Karagöl’dür:
“Bundan refîkler alup şark tarafna rub‘ sâ‘at, Der-beyân- tlsm- Karagöl.”
İfadeden de anlaşldğ gibi Çelebi buraya 15 dakikada gelmiştir. Göl, bugün de Karagöl adyla bilinmekte olup güzel, küçük bir göldür.
Çelebi’nin de ifade ettiği gibi, hiçbir yerden beslenmeyen gölün kaynağ dibindedir. Zaten bu özelliği sebebiyle Karagöl olarak adlandrl-
mştr.
52
51
Güzergâhn bu bölümüyle ilgili olarak derleme esnasnda bilgilerinden yararlandğmz, Yeni Orhanl Köyü’nden Ali Andaç (46) ve Ali Krtaş’a (80); Eski Orhanl
Köyü’nden Halil Budan’a (76); Yeniköy’den Fevzi Argç’a (73) ve Akçaköy’den Süleyman Öktem (63), Mehmet Cmk (51) ve Mustafa Tanatt’ya çok teşekkür
ederiz.
52
Karagöl adlandrmas, Türk Dili coğrafyasnn her tarafnda görülebilen adlandrmalardandr. Bu ad taşyan göllerin ortak özelliği, akarsularla beslenmeyip
kaynaklarnn kendisinde, yani dibinde olmasdr. Türkiye’de bulunan Karagöl adlandrmalar da bu genel tanmlamaya uymaktadr. Bu göller ayrca
görünümleri itibariyle de diğer göllerden göreceli olarak daha koyu, daha kara görünümdedirler. Karagöller üzerine göreceli olarak daha fazla efsanenin
bulunmas, göllerin bu özelliği sebebiyle insanlarca gizemli bulunmasndan kaynaklanyor olmaldr.
1...,112,113,114,115,116,117,118,119,120,121 123,124,125,126,127,128,129,130,131,132,...268
Powered by FlippingBook