Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 120

110
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Çeşme Liman’ndan Kiyos’a mesafenin 8-9 mil (günümüzde kullanlan mille) olduğunu söylemişlerdir ki bu, Seyahatnâme’de verilen 18
mil bilgisiyle hemen hemen örtüşmektedir. Zira Seyahatnâme’de geçen 1 mil, 1 km’ye denk bir ölçü birimidir. Ayrca Seyahatnâme’de
Kal’a-i Sakz olarak geçen yer, Çelebi’nin gitmek istediği ve Pirî Reis’in haritasnda
Kal’a-i Sakz
adyla geçen yer olmaldr. Bu da bugünkü
Kiyos’a denk düşmektedir.
48
On beş gün kaldğ ve hayranlkla uzun uzun anlattğ Sakz’daki ziyaretinden sonra Çelebi, kendisini burada çok iyi ağrlayan Mühür-
dar Paşa’nn yanna verdiği silahl 50 askerle birlikte, Paşa’nn firkateyniyle, gitmek istediği bir sonraki menzil olan
Susam Adas
(bugünkü
adyla Simos)’na doğru yola çkar. Fakat Çelebi’yi bu yolculukta bir macera daha beklemektedir. Çelebi ve beraberindekiler, Tekeburnu
açklarna geldiklerinde Susam Adas tarafndan gelen alt pare savaş gemisini görüp bunlarla başa çkamayacaklarn anlayarak hemen
orada bulunan Sğack Körfezi’ne girmek zorunda kalrlar. Böylelikle Çelebi, Sğack’tan karaya çkmak durumunda kalr.
Çelebi’nin bu deniz yolculuğu srasnda bahsetmiş olduğu yer isimleri, mil hesaplar ve buna göre Çelebi’nin kullandğ güzergâh şu şe-
kildedir.
“… elli tüfeng-endâz yarar ve bahâdr yiğitler ile Paşa'nn kendi firkatesine atlarmz ile süvâr olup bir keskin firişka poyraz rûzgâryla Sakz'dan
çkup mütevekkilen alallâh deyüp Çeşme burnundan Akyâr burnu yigirmi mîldir, anda iki adacklara Çömez adalar derler, hâlîdir.
(IX. Kitap: 66)
ifade-
sinde geçen bilgiler muğlaktr. “
poyraz rûzgâryla Sakz'dan çkup mütevekkilen alallâh deyüp Çeşme burnundan Akyâr burnu”
ifadesi sanki Çele-
bi’nin Sakz’dan çktktan sonra Çeşme Burnu’na sonra da Akyar Burnu’na toplamda 20 mil’de geldiği gibi bir anlam ortaya çkmaktadr.
Fakat Çelebi’nin Sakz Adas, yani Kiyos’tan çktğn ve gitmek istediği yönü dikkate alrsak seyyahmzn Sakz Adas’ndan poyraz rüzga-
ryla çkmasna imkân yoktur. Kanaatimizce Çelebi burada, kendi gittiği yolla ilgili değil, genel olarak bu bölgedeki deniz yoluyla ilgili bilgi
vermektedir. Seyahatnâme’de geçen Çeşme Burnu ile Akyar Burnu’nu ne haritalardan ne de yöredeki balkçlar arasndan tespit etmek
mümkün olamamakla birlikte yöredeki balkçlarla yaptğmz konuşmalardan Çelebi’nin bahsettiği Çeşme Burnu’nun, bugün üzerinde
Cumhuriyet Mahallesi’nin bulunduğu burun (Çeşme’nin kuzeyinde); Akyar Burnu’nun da, bugün üzerinde Obakent Sitesi ile Altnkum
Prlanta Sitesi’nin sahillerinin bulunduğu burun olduğu sonucuna vardk ki bu mesafe, Çelebi’nin 20 mil hesabna uygundur.
“anda iki ada-
cklara Çömez adalar derler”
ifadesinde geçen Çömez Adalar, sözünü ettiğimiz sitelerin bulunduğu burnun bat açklarndaki iki adack ol-
maldr. Zaten bu bölgede başka ada da bulunmamaktadr. Haritalarda Boğaz Adas ve Fener Adas (Süngükaya da denir.) isimleriyle ge-
çen bu adalar, halk ve yöredeki balkçlar arasnda İskafida Adas ve Eşek Adas olarak bilinmektedir.
Yolculuğun devamyla ilgili yine bilgi verilmektedir:
“Bu iki cezîre mâbeyninden berk-i hatîf gibi ubûr edüp andan yine yigirmi mîl Anatolu ke-
nârna karîb Saplca adalarn ubûr edüp sarp dereler kenârnca giderek ve Sra limann ve dahi Nergis limann ubûr etdiğimiz mahallerde, Cezîre-i Susam
nümâyân oldu.”
(IX. Kitap: 66)
Buradaki ifadelerden anlaşldğ gibi seyyahmz, Çömez Adalar isimli bu iki adann arasndan geçip 20 mil
yol gittikten sonra Saplca Adalar’nn bulunduğu yere gelir. Burada bahsedilen Saplca Adalar, Alaçat Liman’nn güneydoğusunda,
48
Pirîreis Kitab- Bahriye
. Editör: Bülent Ar. Ankara: T.C. Başbakanlk Denizcilik Müsteşarlğ, 2002, s. 141.
1...,110,111,112,113,114,115,116,117,118,119 121,122,123,124,125,126,127,128,129,130,...268
Powered by FlippingBook