Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 118

108
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Buradaki ifadelerden de anlaşldğ üzere, seyyahmz ve beraberindekiler, yollar kötü olduğu için yolculuklarnn ilk 4 saatinde yaya
olarak yol almşlardr. Seyahatnâme’de
“Çeşme’nin ulu yoluna çktk”
ifadesiyle kast edilen yer Balklova’dr. Yörenin yaşllarndan aldğ-
mz bilgiler de Eski Mordoğan Köyü’nden buraya, yani Balklova’ya sk bir yürüyüşle 4 saatte varlabileceği yönündedir ki bu durum Se-
yahatnâme’deki bilgilerle örtüşmektedir. Çelebi ve beraberindekilerin bu noktaya geldikten sonra sağa yöneldikleri, yani Gerence Körfe-
zi’ne çkan dağ boğazna girdikleri anlaşlmaktadr ki Çelebi bu yolu
ulu yol
olarak adlandrmaktadr.
Ulu yol
olduğuna göre, şüphesiz bir
de
küçük yol
olmaldr ki, bu yol yukarda bahsettiğimiz, Çelebi’nin muhtemelen taşlk ve yolculuğa elverişsiz bulmas nedeniyle kullanma-
dğ deniz kenarndaki yoldur.
“Turna boğaz nâm muhâtara zyk boğaz”
diye bahsedilen dereli boğaz ise seyyahn Karaburun’a giderken bahsettiği Turna Boğaz’ndan
farkldr. Zira Çelebi’nin güzergâh itibariyle ayn Turna Boğaz’ndan hem Karaburun’a giderken hem de dönüşte Çeşme’ye giderken iki
kez geçmesi mümkün olmadğ gibi, mesafe bilgileri de bunun böyle olmadğn göstermektedir. Çelebi’nin Karaburun’dan Çeşme’ye dört
saatlik yolculuk sonras ulaştğ Turna Boğaz, artk isim olarak günümüzde kaybolmuş olmakla birlikte; elimizdeki tüm bilgiler, söz konu-
su boğazn Balklovallar arasnda Gerence Boğaz adyla anlan dağ boğaz olmas gerektiği yönündedir. Ayrca bugün genel olarak Ge-
rence Körfezi olarak bilinen körfezin en bat ksmn (Körfez üç koydan oluşmaktadr.) teşkil eden koy, Ildr balkçklar arasnda Turna
Boğaz adyla bilinmektedir. Balkçlarn bugün Gerence Boğaz’nn sadece bir bölümünü adlandrmak için kullandklar Turna Boğaz ad,
muhtemelen Çelebi çağnda bu koyun devamnda bulunan dağ boğaznn da (Balklovallarn Gerence Boğaz adyla bildikleri boğaz) ad-
dr. Söz konusu dağ boğaznn ad o zamandan günümüze değişerek Gerence Boğaz’na dönüşmüştür.
45
Ayrca Çelebi, bu boğazn dereli
bir boğaz olduğunu söylemektedir ki, bahsi geçen Gerence Boğaz’nda da biri güney diğeri kuzey yönünde akan iki dere bulunmaktadr.
46
“ol dere içre hamd-i Hudâ atlarmza süvâr olup yine garba beş sâ‘at gidüp, Evsâf- germâb- Çarpan
” ifadesinden seyyahmzn ve beraberinde-
kilerin söz konusu boğaz içinde atlarna binebildiklerini ve bundan sonraki beş saatlik yolculuğu artk at srtnda yaptklarn anlyoruz.
Çelebi her ne kadar
“garba beş sâ‘at
” ifadesini kullanmşsa da yönü gerçekte güney batdr. Çelebi’nin 5 saatte geldiğini söylediği “
germâb-
Çarpan”
ise, Urla’dan çkşta bahsettiği Çarpan Körfezi’yle (Günümüzde daha çok Gülbahçe Körfezi adyla bilinir.) ilgili olmayp söz konu-
su körfez, günümüzde Şifne (şimdilerde Şifne Termal Otel) olarak bilinen şifal, scak sularyla meşhur Çarpan Körfezi’dir.
Çelebi’nin Karaburun’dan buraya gelmek için kullandğ yol, onun Karaburun, yani İmir Togan (bugünkü söylenişiyle Mordoğan)’a
gitmek için Reis Dere yol ayrmndan itibaren kullandğ yolla ayndr. Bugünkü Reis Dere yol kavşağnn bulunduğu yerde, Urla’dan Ka-
raburun’a giderken kullandğ yolu solunda brakan Çelebi, bir süre daha giderek lcalarn bulunduğu yere gelmiş bulunmaktadr.
45
Kitab- Bahriye’de bu boğazn ad
Ildr Boğaz
adyla geçmektedir (Pirî Reis 2002: 140).
46
Geren
toprak daml evlerin üstünü örtmeye yarayan bir tür toprak türünün addr. Bu boğazda bu tür toprak bulunduğu için boğaza bu ad verilmiştir.
1...,108,109,110,111,112,113,114,115,116,117 119,120,121,122,123,124,125,126,127,128,...268
Powered by FlippingBook