Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 116

106
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Çelebi’nin Karaburun’dan dönerken kaydettiği
“Bir gece bunda mihmân olup sabâh kaddan yigirmi tüfeng-endâz yiğit refîk alup ve bizimle ge-
len yigirmi Urum kzanlar ile krk kişi olup ale's-sabâh mütevekkilen alallâh deyüp dörd sâ‘atde el-iyazen billâhi ta‘âlâ atlar ile gitmek muhâl olup piyâde
reviş ederek Çeşme'nin ulu yoluna çkdk. [Y 52b] Turna boğaz nâm muhâtara zyk boğazn nihâyetin yüz bin renc [ü] anâ ile ubûr edüp ol dere içre
hamd-i Hudâ atlarmza süvâr olup yine garba beş sâ‘at gidüp…
” (IX. Kitap: 57) ifadeleri arasnda geçen, Karaburun’dan dört saat yürüme mesa-
fesiyle Çeşme’nin Ulu yoluna çktklar bilgisi, Çelebi’nin Karaburun Kazas olarak bahsettiği yerin günümüzdeki Karaburun İlçesi olama-
yacağn göstermektedir. Çelebi’nin bahsettiği
“Çeşme'nin ulu yolu”
Balkova’dan Gerence Körfezin’e çklan yer, yani Ildr taraflardr. Yö-
rede konuştuğumuz yaşllar, Mordoğan-Balkova arasndaki yolun 4 saatlik yürüme mesafesiyken Balkova-Gerence Körfezi tarafna da
yolun bir saatlik yürüme mesafesi olduğunu söylemişlerdir. Mordoğan’dan bu mesafe 20 km. kadardr ki, bir kişinin saatte 5 km yürüyebi-
leceğini düşünürsek bu Çelebi’nin vermiş olduğu 4 saate uygun gelmektedir. Diğer yandan yine konuştuğumuz yaşllar eski yoldan Kara-
burun-Mordoğan arasnn 8 saat sürdüğünü, yolun bir saatlik Balkova-Gerence arasyla birlikte toplamda 9 saat olduğunu söylememişler-
dir ki bu mesafeye dinlenmek için verilen süreler dahil değildir.
44
Çelebi’nin “
Ve bu kazâ İzmir körfezinin ağzna vâki‘ olmuşdur. İzmir'e varnca yüz mîldir.”
(IX. Kitap: 56)
ifadesi burada kafa karştrmaktadr.
Zira günümüzdeki bu durum Evliya Çelebi’nin bahsettiği Karaburun’un Eski Mordoğan olamayacağn düşündürmektedir. Çünkü bugün-
kü Karaburun merkezi bu ifadeye daha layk durumdadr. Bu durumu bugünkü haritalara bakarak anlamaya çalşmak doğru bir yaklaşm
olmaz. Piri Reis’in Kitab- Bahriye’sinde bu durumu açk olarak anlayabilmekteyiz. Söz konusu kitapta bölgeyle ilgili çizimlerde Karye-i
İmirtogan, İzmir Körfezi’nin ağznda konumlandrlmş olup tam olarak Foça’nn karşsnda gösterilmektedir. Oysa yine ayn haritada bu-
günkü Karaburun ilçesinin bulunduğu yer körfezin dşna bakar şekilde (Sakz’a doğru) konumlandrlmştr (bk. Pirîreis 2002: 131). Bu
durum, Seyahatnâme’de geçen Karaburun’un günümüzdeki Karaburun İlçesi olmayp Mordoğan’n mahallesi konumundaki Eski
Mordoğan Köyü olduğunu göstermektedir. Bugünkü Mordoğan ise o devirde söz konusu yerleşim biriminin iskelesidir.
Çelebi’nin Urla-Karaburun arasnda kullandğ güzergâha dair yukarda verdiğimiz bilgileri özetleyecek olursak:
Çelebi, Urla’daki
ziyaretini tamamladktan sonra muhtemelen günümüzde Zafer Caddesi adyla anlan caddeyle şehri terk ederek batya doğru yol almş,
şehirden çktktan sonra İçmeler Yolu’na (günümüzde Eski Urla-İzmir yolu olarak da bilinen yol) giderek İçmeler Tepe ile Çarpan Tepe
arasndan geçmiş ve bir saat yolculuktan sonra geldiğini söylediği
Çarpan boğaz
na, yani Gülbahçe Körfezi’ne ulaşmştr. Çelebi, Çarpan
Tepe ile İçmeler Tepe arasndaki boğazn hemen çkşnda sağa ayrlan Karaburun yolunu, yukarda bahsettiğimiz güvenlik sebebiyle, sağ-
da brakarak Çiftlik Dağ ve Nurdağ arasndan, Zeytinler Köyü’nün bulunduğu ovann kuzeyinden geçip günümüzde Çetin’in Yeri olarak
44
Eski yol ile günümüzde kullanlan yol arasnda çok büyük fark yoktur. Lakin eski yol, bugünkü yola göre daha yukardan dağ köylerinin içinden yada hemen
aşağsndan geçmektedir. Bölgede yaptğmz gözlemlere ve yaşllardan aldğmz bilgilere göre 50-60 yl öncesine kadar kullanlmş olan eski yol, bugünkü
Karaburun İlçesi’nden Balkova-Ildr istikametine şu şekilde ilerlemektedir: Ahrl, Saipler, Ambarseki, İnecik (Yerliler
iinecik < iğnecik
demektedirler), Kösedere,
Eğlenhoca, Mordoğan, Çatalkaya (Köyün 1 km. altndan), Balkova ve buradan dağlar arasndan Ildr tarafna geçer.
1...,106,107,108,109,110,111,112,113,114,115 117,118,119,120,121,122,123,124,125,126,...268
Powered by FlippingBook