Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 114

104
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
“Urlal dilber” Çelebi ve yoldaşlarnn önüne atlayarak onlardan yardm ister ve onlara kendi hikâyesini anlatr. Yol güzergâh ile ilgili
yeni yer isimlerini bu kişinin ifadelerinde bulmaktayz:
“Bu yol ile babam ve büyük ağam ve iki lalam ve ben atlarmz ile beş kişi giderken ileride Çarpan boğaz
ile
Turna boğaz deresi ormanlarndan
üzerimize krk elli [Y 52a] mikdâr yaya tüfengli dökülüp ceng ede ede babam ve ağam ve iki kölem krlup hamd-i Hudâ ben hâlâs olup gerüye kaça kaça
bu mahalle geldim.”
(IX. Kitap: 56).
Bu ifadede geçen
Çarpan boğaz
ve
Turna boğaz deresi ormanlar
yolun geride kalan, yani Çelebi’nin Ağzaçk Kuyuya gelinceye kadar kat
ettiği yolla ilgilidir. Bunlardan
Çarpan boğaz
’yla ilgili düşüncemize yukarda yer vermiştik. Diğer coğrafi adlandrma ise her ne kadar bir
orman ad gibi görünüyor olsa da esasen kendi içinde iki yer ad daha gizlemektedir: Turna Boğaz ve Turna Deresi.
1/25 000 ölçekli haritalarda
Turna Deresi
’nin yerini tespit etmek mümkün olabilmiştir. Ağzaçk Merdivenli Kuyu’ya gelmeden önceki
son dar boğaz olan, Nohutalandağ ve Belendağ arasndaki dar boğazda akan Turna Deresi, ayn zamanda bu boğaza da ismini vermekte-
dir. Yöre insan da boğaz hâlen Turnaboğaz adyla adlandrmaktadr. Köylüler bu boğazn doğusunda kalan ve Turnaboğaz’nn tam kar-
şsnda bulunan boğaz ise Çipinozboğaz olarak adlandrmaktadr. Nohutalan köylülerinin verdiği bilgilere göre eşkya, birbirini gözetle-
yen bu iki boğaz tutarak burada haramilik yaparlarmş. Seyahatnâmede geçen bilgilerle köylülerden elde edilen bilgileri bir araya getirdi-
ğimizde Çelebi devrinde yolun bu iki boğazdan geçtiği anlaşlmaktadr.
Çelebi, Urlal hain dilberin hikâyesini dinleyip anladktan sonra bu “dilberi” ve yakalanan haramileri, yanndaki yaya yeniçeriler ile bir-
likte Urla’ya göndermiş; yoluna geri kalan 20 kişilik
“Urum kzanlar”
ile muhtemelen artk hepsi atl olarak devam etmiştir. Çelebi bu ksm
şu şekilde anlatmaktadr:
“Urum kzanlar ile mezkûr Ağz nerdübânl kuyudan yine cânib-i garba dörd
aded ganîmet atlar ile ol muhâtara yerleri
aşup sağ tarafmzda Kayaburun kurâlar içre yedi sâ‘atde vakt-i asrda…”
(IX. Kitap: 56)
.
Çelebi’nin
Ağz Nerdübanl
Kuyu sonras batya doğru bir müddet daha gidip buradaki tehlikeli yerleri aştktan sonra “sağ tarafta Kara-
burun köyleri” olarak bahsettiği yer, şayet yanlmyorsak, Reis Dere Köyü yolu ile deniz sahilinde hâlen kullanlmakta olan karayolunun
birleştiği noktadan başlamaktadr. Çelebi bu noktadan başlayarak 7 saat yolculuktan sonra Karaburun Kazas’na ulaşmştr.
42
Çelebi’nin Seyahatnâme’de Karaburun Kazas olarak bahsettiği yerleşim biriminin günümüzdeki Karaburun İlçesi olmadğn düşünü-
yoruz. Evvela bu konuda Seyahatnâme’de geçen bilgileri hatrlayalm
: Sğla sancağ hâkinde yüz elli akçe kazâ-i âsumânîdir ve İzmir mollâsnn
arpalğdr. Bir câmi‘i ve bir hammâm ve yedi dükkân var. Sâfî zeytûnlu İrem-misâl kurâlardr. Azîm şehri ve sarâylar ve imâretleri ve gayri azîm âsâr-
lar yokdur ….. Serdâr ve kethudâyeri yokdur ve harâb kal‘alar çokdur
(IX. Kitap: 56)
.
42
Yolun buradan Karabur’a, yani Eski Mordoğan’a kadarki ksm, Urla-Karaburun güzergâhnn tartşmalardan arndrlarak anlatldğ bölümde bulunup bu
bölüm biraz sonra gelecektir.
1...,104,105,106,107,108,109,110,111,112,113 115,116,117,118,119,120,121,122,123,124,...268
Powered by FlippingBook