Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 113

Evliya Çelebi’nin Günümüz İzmir İl Snrlar İçinde Kulandğ Güzergâh ve Seyahatnâme’de Buna Dair Sorunlar
103
Karaburun yolunu sağnda, deniz kysnda brakan Çelebi ve beraberindekiler, bu noktadan itibaren artk “
Çarpan boğaz nâm bî-amân
yola müteveccih”
olmuşlar, yani Çeşme tarafna giden ve günümüzde de kullanlan yola girmişlerdir. Evliya Çelebi’nin
Çarpan boğaz
adyla
andğ yer günümüzde Gülbahçe Körfezi ya da Çarpan Körfezi adyla haritalarda yer alan körfezdir. Burada, Çelebi’nin
boğaz
terimini hem
“dağ boğaz” ve hem de “körfez” anlamnda kullandğ görülmektedir.
41
Çelebi ve beraberindekiler yolda giderken eşkyalara denk gelirler. Aralarnda çkan çatşma sonrasnda birini yakalayarak konuşturur-
lar. Yakalandğnda eşkya olmadğn iddia eden bu kişinin anlatmlarnda Seyahatnâme’de geçen bundan sonraki coğrafi adlandrmalar
bulmaktayz:
“Vallâh biz demin Urla şehrine giderken harâmîler bizi basup azîm ceng etdik. Dörd âdemi katl etdiler. Ve hrszlar sizi Zeytûn ovasnda görüp firâr
etdiler
(IX. Kitap: 55)
.
İfadeden Çelebi ve beraberindekilerin haramilerle çatşmaya girdikleri yerin Zeytûn Ovas oluğunu anlyoruz. Günümüz haritalarnda
Zeytun Ova(s) ya da Zeytin Ova(s) adyla bir ova ismi görülmemektedir. Bununla birlikte Ulaştran Dağ, Sinek Dağ, Nur Dağ ve Yumru
Dağ arasnda bulunan düzlük, bahsedilen ova olmaldr. Ovann üzerinde bulunan Zeytinli Köyü ve köy mezarlğndaki eski mezar taşlar,
köyün Evliya Çelebi döneminde de var olup ovann köy adna bağl olarak adlandrldğn düşündürmektedir.
Seyahatnâme’de bundan sonra ismi geçen mevki
Ağzaçk merdivenli kuyu’
dur:
“Refîkmz olan Serdâr Perî Beşe'ye harâmîyi teslîm edüp dahi ileri gelüp mezkûr dörd aded şehîdleri defn edüp iki başsz harâmî leşlerin brağup cüm-
le esbâblarn refîklerimiz alup bulduğumuz âdem kolun ol kolsuz cüvân yiğidin yanna defn edüp nîm sâ‘at ileri giderken [Q 27a] [P 27a] yol üzre beş
dâne at dizginlerin sürüyüp serserî gezerler. Hemân hakîr beşin dahi zabt edüp huddâmlarma verdim. Andan dahi ileri varup Ağzaçk nâm kuyuya
vardğmzda an gördük.”
(IX. Kitap: 56).
Ağzaçk kuyu
ya da
Ağz nerdubanl kuyu
’ya vardklarnda Çelebi, az önce haramilerin saldrsna uğrayan ve bu saldr srasnda babas-
n, ağabeyini ve iki lalasn kaybeden kişiyi görür. Çelebi’nin “Urlal dilber” olarak bahsettiği bu kişiyle birlikte başnda oturup dilberin
hikâyesini dinlediği kuyu, günümüzde Germiyan köylüleri arasnda
Merdivenli Kuyu
adyla bilinmektedir. Kuyu günümüzde Germiyan
Köyü yolunun Çeşme yolundan ayrldğ noktada, Çeşme’ye doğru giden yolun hemen solunda, büyük bir çnar ağacnn dibinde bulun-
maktadr. Bakldğ zaman içine inmek için kullanlan merdiven de görülebilmektedir. Kuyunun ve çnarn hemen yannda bulunan, yakn
zamana kadar kahve (son zamanlarda lokanta) olarak kullanlan yap ise muhtemelen Çelebi çağndan beri aralksz bir şekilde bu noktada
yolculara hizmet veren kahvenin devam niteliğindedir. Bölgenin sit alan ilan edilmesi nedeniyle artk kuyudan ve kuyu başndaki kahve-
den yararlanma imkân bulunmadğ gibi kuyu, çöplerle özellikle doldurularak neredeyse kapanma noktasna gelmiş olup ilgililerin alaka-
sn beklemektedir.
41
Çelebi’nin Karaburun’dan Çeşme’ye giderken bahsettiği Turna boğaz adlandrmasn da yine ayn şekilde düşünmek lazmdr. Bahsedilen boğaz bugün yalnzca
Ildr Köyü balkçlar arasnda bilinen Turna Körfezi’ne göre adlandrlmştr.
1...,103,104,105,106,107,108,109,110,111,112 114,115,116,117,118,119,120,121,122,123,...268
Powered by FlippingBook