Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 110

100
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Ammâ Urla bir sâ‘at içeri dağlar içredir. Andan Sancak kal‘asn temâşâ edüp atlarmza süvâr olup leb-i deryâ ile düz kumsal yerler ile dörd sâ‘at cânib-i
garba ve bir sâ‘at kbleye bir kayal dere ve depeli
[Q 25b] yerde Evsâf- kal‘a-i Urla”
(IX. Kitap: 53)
şeklindeki ifadedir.
Evliya Çelebi, İzmir’in ilçelerinden bahsederken Urla’nn İzmir’den 7 saat uzaklkta bulunduğunu ifade etmiştir. Ancak bu iki noktada
kendi yolculuğuyla ilgili bilgiler verirken İzmir’den Sancak Kalesi’ne 5, Sancak Kalesi’nden Urla İskelesi’ne 4 ve İskele’den Urla’ya 1 olmak
üzere sanki toplamda 10 saat yolculuk yaptğ şeklinde bir sonuç çkmaktadr. Çelebi’nin söyledikleri dikkatle değerlendirildiğinde esasen
ortada bir karşklk olmadğ görülecektir.
Yukarda yer verdiğimiz alntda geçen
“ Ve
İzmir’den Urla şehrine
” diyerek kaydedilen 4 saatlik mesafe kanaatimizce Sancak Kalesi ile
Urla İskelesi arasndaki mesafe olmaldr. Çünkü Seyahatnâmede geçen 30 mil, günümüz ölçü birimiyle 30 km’ye denk gelmektedir. Çele-
bi’nin saatte ortalama 7 km yol gittiğini dikkate alrsak 4 saatlik bir yolculuk için bu mesafe bilgisinde bir sorun olmadğ görülmektedir.
Zira söz konusu kalenin bulunduğu nokta ile Urla İskelesi’nin bulunduğu nokta aras 28 km’dir. Diğer taraftan Çelebi’nin İzmir’in ilçelerini
sralarken kullanmş olduğu
“cânib-i cenûbda yedi sâ‘at ba‘îd kazâ-i Url”
ifadesi ise İzmir’den Urla İskelesi’ne olan mesafeyi vermektedir.
Demek oluyor ki mesafe İzmir merkezden Sancak Kalesi’ne 3, kaleden Urla İskelesi’ne de 4 saat olmak üzere toplam 7 saat olup Urla İske-
lesi’nden Urla merkeze olan mesafe bu hesaba dâhil değildir.
O devirde üç saatlik mesafe olduğu anlaşlan İzmir merkez-Sancak Kalesi arasn Çelebi’nin niçin 5 saatte
(leb-i deryâ ile 3 sâ‘at bâğ u
bâğçeler içre gidüp ve bir sâ‘at cenûba ve bir sâ‘at garba deryâ kenâryla giderek beşinci sâ‘atde Evsâf- kal‘a-i Sancakburnu)
aldğnn ayrnts Seya-
hatnâme’ye yansmamştr.
Çelebi’nin İzmir’den Sancak Kalesi’ne yaptğ 5 saatlik yolculuğun ilk üç saatinin deniz kenarnca, bağlar ve bahçeler içerisinde yapldğ
bilgisinden
(leb-i deryâ ile 3 sâ‘at bâğ u bâğçeler içre gidüp)
söz konusu bölgenin (yani kabaca günümüzde İzmir’in batsnda kalan mahallele-
rin) o devirde güzel tarm arazileriyle kapl olduğu anlaşlmaktadr.
Bu yolculuk sonrasnda Çelebi’nin mola verdiği yer Sancak Kalesi’dir. Bu kale, Çelebi’nin İzmir merkezle ilgili olarak hakknda bilgi
verdiği dördüncü kaledir. Çelebi, kalenin İzmir Körfezi’nde dar bir boğazda; kumsal, düz bir yerde bulunduğunu kaydetmektedir.
Seyyahn bahsettiği bu kale günümüzde İnciralt’nn batsnda Sahilevleri civarnda bulunan Deniz Kuvvetlerine ait askerî birliğin snrlar
içinde bulunmaktadr. Günümüzde de daha çok Yeni Kale adyla bilinmektedir. Çelebi, kalenin
kal‘a-i Sancakburnu/Sancak Kal’as
adyla
anlmasnn sebebi olarak; İzmir’e girmek isteyen herhangi bir kâfir kalyonunun kalenin bulunduğu bölgeye geldiğinde itaat ettiğini
bildirmek için beyaz sancak çekmesini göstermektedir.
Çelebi, söz konusu kalenin yaplş ve konumu hakknda bir takm bilgiler verdikten sonra yanna “refikler” alarak Urla’ya doğru yola
çkar.
1...,100,101,102,103,104,105,106,107,108,109 111,112,113,114,115,116,117,118,119,120,...268
Powered by FlippingBook