Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 104

94
Kent ve Seyyah: Evliya Çelebi’nin Gözüyle İzmir ve Çevresi-III
Çelebi’nin
Kara Foça
’dan
Tuzla-i Melemen
’e giderken kullandğ yoldan bir kesit. Halk arasnda
Askeriye Yolu olarak bilinmektedir. O devirde bu ova Ilgn ormanlaryla kapl olup Gediz buradan
değil Kokalaburnu’ndan akmaktadr.
Tuzla’nn Sasal’nn doğusunda kalan ksm ile Süzbeyli’nin kuzeyinde kalan ksm Tuzla’ya sonradan eklenmiş olup bunu
Pirî Reis’in
Kitab- Bahriye
sinde de görebilmekteyiz. Pirî Reis çizdiği haritada Tuzla’y, yazyla kaydetmemiş olsa da çizimle göstermiştir.
30
Bu haritaya
göre Tuzla’nn snrlar takriben günümüzde Sasal ve Süzbeyli hattnn batsnda kalan sahil kesimi olup bu da takriben 6 km civarnda bir
uzunluktur. Sözü edilen bu bölgede adn Tuzlayla ilgisi münasebetiyle almş eski bir köy olan Tuzçulu bulunmaktadr. Öyle anlaşlyor ki,
köy eskiden beri Tuzla’y işletenlerin ve tuzlada çalşanlarn yaşadğ bir köydür. Nitekim Tuzçulu köylülerinin beyanlar da bu yöndedir.
Seyyahmzn ad geçen Tuzla’y tuzlann
yöneticilerinin bulunduğu noktadan (ki oras da
Tuzçulu, Süzbeyli civarlarnda olmaldr) seyrettiğini
tahmin edebiliriz.
Evliya Çelebi bu bölgeyi gezip gördükten sonra
Gediz’in doğu yakasna geçmek ve oradan
Melemen
’e
gitmek için o devirde Gediz’in denize döküldüğü
noktaya doğru hareket eder: “
Andan kalkup yine kbleye
ol sahrâ içre ubûr ederek nehr-i Gedüs deryâya mahlût ol-
duğu mahalden yüz bin renc [ü] anâ ile atlar yldrup biz-
ler bir kayğa süvâr olup karşuya ubûr etdik. Andan altnc
sâ‘atde…”
(IX. Kitap: 46).
Evliya Çelebi’nin bölgeyi ziyaret ettiği dönemde
nehrin tam olarak hangi noktadan denize döküldü-
ğünü söylemek zordur. Zira nehrin denize döküldüğü
bölgenin düz bir arazi yapsna sahip olmasna bağl
olarak Gediz’in tarih boyunca 7 kez yatak değiştirdiği
bilinmektedir.
31
Seyahatnâme’nin Kütahya bölümünde Çelebi iki ayr yerde Gediz’in denize döküldüğü yerden bahsetmiştir: Karye-i Murâd Ağa’dan
bahsederken
“…Ve nehr-i Gedüz şehr-i Gedüz'ün cânib-i şarkîsinde Murâd yaylasndan tulû‘ edüp niçe nehirler dahi müctemi‘ olup cânib-i garba
cereyân ederek Aydn diyârn saky edüp niçe kurâ vü kasabât ve şehirlere uğrayup on konak yer gidüp İzmir kurbunda Melemen şehri içinden ubûr edüp
30
Pirî Reis Kitab- Bahriye
. Editör: Bülent Ar. Ankara: T.C. Başbakanlk Denizcilik Müsteşarlğ, 2002, s. 127.
31
Mehmet Sk; vd.
“Gediz Deltas’nn Güneydoğu Yakas
.”
Karşyaka Kültür ve Çevre Sempozyumu, Bildiriler.
2005, s. 179.
1...,94,95,96,97,98,99,100,101,102,103 105,106,107,108,109,110,111,112,113,114,...268
Powered by FlippingBook