Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 103

Evliya Çelebi’nin Günümüz İzmir İl Snrlar İçinde Kulandğ Güzergâh ve Seyahatnâme’de Buna Dair Sorunlar
93
tinden Evliya Çelebi’nin bir Venedik saldrsyla harap olan kalenin tamirine iki gün yardm ettiğini okumaktayz. Buradaki ziyaretini ta-
mamlayan Çelebi kendi ifadesiyle “
Ve bu kal‘adan yigirmi tüfeng-endâz refîkler aldk, zîrâ levendât- haşarât kân ve hâne-berdûş nehb ü gâret gör-
müş aç uyuz kan kuduz âdemleri rehzenlik ederlerdi, ol refîkler ile kble tarafna düz sahrâlar içre lgn ağaçlar [Y 41a]
ormanlarn temâşâ ederek…”
(IX.
Kitap: 46) diyerek yanna aldğ silahl yirmi adamla kble tarafna ovalar içinden yol gittiğini kaydeder. Fakat Foça merkezden kble, yani
güneydoğu tarafna gitmesi söz konusu olamaz. Zira burada dağlar bulunmaktadr ve bu bölgede şimdi olduğu gibi geçmişte de yol yok-
tur. Çelebi’nin Tuzla tarafna gidebilmesi için Foça’ya girdiği yoldan geriye doğru 6 km gitmesi gerekmektedir. Yukarda bahsi geçen Pers
Mezarlğ’nn yaknlarnda, bugünkü Foça yolu üzerinde bulunan
ve yörede yaşayanlarca “Askeriye Yolu” adyla anlan yol, Çele-
bi’nin
Tuzla-i Melemen
’e gitmek için kullandğ yol olmaldr. Yol
günümüzde köylüler tarafndan tarla yolu olarak kullanlmakta-
dr. Döşeme bir yol değildir ve bu bölgede döşeme yol kalntlar
yoktur. Gediz’in 1886 ylnda yatağnn bu bölgeye taşnmas ve
sonrasnda 1893’te ovada başlatlan slah çalşmalaryla yol gü-
zergâhnda önemli değişiklikler olduğu muhakkaktr, bu sebebe
bağl olarak Çelebi’nin ovadan geçerken seyrettiği
“lgn ağaçlar
ormanlar
”ndan da artk eser kalmamştr.
27
Çünkü slah çalşmala-
ryla buradaki arazi köylülere dağtlmş, lgn ormanlar söküle-
rek tarm arazine dönüştürülmüştür.
28
Çelebi, Foça-Bağaras yolundan sağa ayrlan bu yol ile
Uzunada sahilleri, yani Gediz Nehri’nin denize döküldüğü yer
olan Krdenizi’nin
29
doğusundan Maltepe Köyünün güneyindeki
tepelerin eteğinden Süzbeyli, Tuzçulu Köylerinin bulunduğu yere
gelmiş olmaldr.
Tuzla’nn o çağlardaki durumu hakknda ellimizde kesin bilgiler bulunmamaktadr. Maltepe Köyünün yaşllar, atalarndan duyduklar
kadaryla tuzlann snrlarnn bir zamanlar Krdenizi’ne kadar çktğn söylüyor ve bu bölgeyi Eski Tuzla olarak adlandryorlarsa da, eli-
mizde bu söylentileri destekleyecek bilgiler bulunmamaktadr.
27
Yöredeki yaşllarn verdiği bilgilere göre Gediz’in yatağnn değişmesine bağl olarak bölgenin sulanabilir hale gelmesiyle, bu topraklar yöreye yerleştirilen
Muhacirlere verilmiş ve Muhacirler de lgn ormanlarn sökerek buralar tarm arazisi haline getirmişlerdir.
28
Ersin Doğer.
Menemen Tarihi.
İzmir: Sergi Yaynevi, 1998, s. 171.
29
Krdenizi, Foça ve Menemen snrlarlarnn birleştiği yerde bulunan ve Gediz Nehrinin günümüzde döküldüğü büyük körfezi ve onun güneyinde yer alan ve
yöre insannn Küçük Homa dalyan olarak adlandrdğ bölgeyi içine alan körfezdir. Burann hemen güneyinden günümüzde kullanlan Çamalt Tuzlas başlar.
Çelebi’nin Melemen Güzelhisar-Kara Foça ve Kara Foça-Melemen güzergâh
1...,93,94,95,96,97,98,99,100,101,102 104,105,106,107,108,109,110,111,112,113,...268
Powered by FlippingBook