Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 3.Cilt - page 101

Evliya Çelebi’nin Günümüz İzmir İl Snrlar İçinde Kulandğ Güzergâh ve Seyahatnâme’de Buna Dair Sorunlar
91
4. Melemen Güzelhisar-Kara Foça Güzergâh
:
20
Evliya Çelebi’nin
Melemen Güzelhisâr
adyla andğ yerleşim biri-
mi o devirde kaza statüsünde 8 mahalleli, on üç camili, 800 evli bir
yer iken günümüzde Aliağa ilçesine bağl, ilçe merkezinin 5 km do-
ğusunda, dağlk bölgede, köy statüsünde bir yerleşim birimidir.
21
Seyyahmz, Güzelhisar kazas hakknda ksa bir bilgi verdikten
ve buradaki ziyaretini tamamladktan sonra Kara Foça’ya doğru yo-
luna devam eder. Fakat Çelebi, bu yolculuk srasnda da hiçbir yer-
den bahsetmeksizin ksaca
“Ba‘dehu bu şehirden cânib-i kbleye kâh
sengistân ve kâh rimâlistân ve kâhîce sahrâ içre mahûf u muhâtara yollar ile
[Y 40b] ubûr ederek beş sâ‘atde selâmetle, Evsâf- kal‘a-i Kara Foça”
(IX.
Kitap: 45) diyerek özetler.
Çelebi’nin burada kullandğ yol, Güzelhisar’n hemen yukarsn-
dan, yani güney tarafndan başlar. Şimdilerde orman yolu olarak
hizmet veren yol, yakn zaman öncesine kadar döşemedir. Yolun bu ksmnda eskiden buradan geçen yolculara hizmet veren şimdilerde
kaderine terkedilmiş olan güzel bir taş çeşme hâlen zamana direnmeye çalşmaktadr. Çeşmenin yanndan güneybatya doğru ilerleyen yol
biraz ilerde yöre insannn Araplar Deresi Boğaz ya da Kaymakam Geçidi olarak adlandrdklar bir yakasn Kara Hasan, diğer yakasn
Muratl dağlarnn oluşturduğu boğaza girer. Yol, boğazn doğu yakasndan, yani Kara Hasan Dağ eteğinden geçerek bugünkü Şehit Ke-
mal köyünün (eski ad Öküz) hemen altndan boğazdan çkar.
22
Boğazdan çkan yolun iki ana güzergâh vard. Sola kvrlan yol Yund Dağlar’nn eteğinden bugünkü Helvac’nn altndan, Türkeli’nin
içinden geçerek Buruncuk Köyünün hemen altnda yine iki ana istikamete ayrlarak bir taraftan
Melemen
’e
23
diğer taraftan dağ köylerinin
20
Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nin bu bölümünün yol güzergâhn alanda tespit ederken bilgilerinden yararlandğmz yöre insanlarndan özellikle Bağaras
Beldesi’nden Mustafa Tnaztepe ve Mümin Yavuz’a; Göktepe Köyünden İsmet Küçükkarakurt’a ve Maltepe Köyünden Sebahattin Bugan’a teşekkür etmeyi bir
borç biliyoruz.
21
1878-79 ylnda yaplan yeni düzenlemeyle baz köyleri Bergama’ya bağlanan ve diğer köyleriyle birlikte kendisi Foça’ya bağlanan Güzelhisar, daha sonra
Menemen Kazas’na en sonunda da 1890 ylnda ilçe statüsü kazanan Aliağa’ya bağlanmştr. Bk. Ersin Doğer.
Menemen Tarihi
. İzmir: Sergi Yaynevi, 1998, s.
222.
22
Evliya Çelebi döneminde 8 mahalleli 13 camili bir ilçe olan Melemen Güzelhisar’nn bugün niçin küçülerek bir köy haline geldiğinin srr da bu boğazda
yatmaktadr. Çünkü o devirde kuzey-güney istikametinde hareket eden yolcular için boğazn girişinde bulunan yerleşim birimi, güney-kuzey yönünde hareket
eden yolcular içinse boğazn çkş noktasndadr ve bu sebeple yolcularn zorunlu olarak uğramalar gereken bir yerdir. Dolaysyla buraya uğrayan yolcular hem
burada dinleniyorlar hem de yolculuk için gerekli tedariklerini buradan sağlyorlard.
23
Araplar Deresi Boğaz’ndan çkp Melemen’e gidecek bir yolcunun asl kullanmas gereken yol bu yoldur. Boğazn çkşndan Melemen’e kadar olan yol yaklaşk
15 km’dir. Evliya Çelebi’nin Melemen Güzelhisar’ndan sonra bu yolu kullanarak doğrudan Melemen’e gelmemesinin nedeni, o devrinde önemli bir kale ve
liman olan Foça’y ve Melemen Tuzlas’n ziyaret etme isteği olmaldr.
Kervan Yolu’nun Güzelhisar’ geride braktğ ksmlardan bir kesit. Bu kervan yolu
ileride yukarda sözü edilen boğaza çkmaktayd. Bu yol şimdilerde orman yolu
olarak kullanlmaktadr.
1...,91,92,93,94,95,96,97,98,99,100 102,103,104,105,106,107,108,109,110,111,...268
Powered by FlippingBook