Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 1.Cilt - page 63

Transkripsiyonlu, Sadeleştirilmiş ve Orijinal Metin
49
[P 26a-1] Bu şehrin sabunu Haleb’in İdlib sabunundan ve Kudüs’ün Trabulus sabunundan daha meşhurdur ve ünü bütün dünyaya yaylmştr. Zira bu şehrin içerisinde tam yet-
miş adet sabun üretim yeri vardr. Ve iki yüz krk adet zeytinyağ değirmeni vardr. Bu şehirde üretilen zeytin ve zeytinyağnn eşi Edremit ve Karaburun kazasnda bulunmaz.
Zira iki konaklk arazi boyunca uzanan sk zeytin orman insanlar için geçit vermez. Allah’n hikmeti ile zeytin ac yaratlmştr, ama bu şehrin zeytini ekmekle birlikte taze
meyve gibi yenebilmektedir. Türlü türlü çekirdekli, iri ve yağl zeytini vardr. Aşlama tabir edilen bir çeşit mor renkli Anadolu cevizi iriliğinde zeytini vardr. Olgunlaştğnda
ağacndan silkeleyip vilayetin ileri gelenleri birbirlerine hediye gönderirler idi. Yeryüzünde bu zeytinin bir eşi daha yoktur. Belki; “
ve’t-tînü ve’z-zeytÿn”
206
ayeti, bu zeytinler
için inmiş olmaldr. Gayet lezzetli zeytindir. Ve bu şehrin halk bu tür kuvvet verici zeytinleri yiyip çok sk cinsel ilişkiye girdiklerinden o kadar çok çoluk çocuklar vardr ki
anlatlamaz. Lakin şehir kayalk içinde olmasndan ötürü Temmuz aynda bile havas ağrdr. Kş gayet güzeldir. Halk misafirperver ve keyif ehli insanlardr. Daima bağlarnda
ve kahvehanelerinde sohbet ederler. Çarşnn sol tarafndaki kahvenin karşsndaki çeşmenin tarihi şöyledir:
“Bu maúÀm óÀc aómed aàÀ eyledi sebîl
Umarm maúãÿdunu vire aña óayy- cemîl
Bir elif òatm ile nÀmî didi Ànñ tÀrîòin
Çeşme-i Àb- óayÀtn kÀn- cû-yi selsebîl - sene
1055.”
207
Bu sularn etkisindendir ki bütün halkn adamlar gayet korkusuz ve yiğit insanlardr. Ve hepsi Cezayir kyafetleri giyen denizci ve gazileri vardr. Lakin yeni delikanl-
lar ve gençler Çarpan Boğaz’nda ve Karaburun yolunda Turnabelinde yol kesip, haydutluk yaparlar. Ve tüm halk silah kullanan insanlardr. Hatta (…) senesinde İsmail Paşa
bu şehre silah teftişine gelmiş, halktan ve askerlerden tüfeklerini toplamştr. Bir gün bu şehrin bahadrlarndan birkaç tanesi mzraklar ve harbiler
208
ile ava çktklarnda dağda
yaban domuzu ile karşlaşmşlar, bir çeşit ufak el mzrağ ile çarpşrken domuz bu yiğitlerden birisine saldrp yaralamş ve firar etmiştir. Bahadrlardan biri şöyle söyler: “
Vay
gidi domuz vay! İsmail Paşa gibi arkan var. Zira bizde tüfek braklmadğndan istersin ki bütün dünya halkn az dişinle ezesin. Yoksa biz seni sağ brakr mydk?
” diye dar-
bmesel olmuştur. Ve bu şehrin Rum kâfirlerinin çocuklarna “kzan” denilir. Onlar dahi faydal olup hiçbir düşmandan korkmamşlardr. Bu Rumlarn birkaç birleşip Malta
gemilerini defalarca basp söndürmüşlerdir. Bu şehirden bir kişi bir yere gitmek isterse bu Rum kzanlarndan yanna birkaç kişi alr, böylece güvenli bir şekilde gideceği yere
ulaşrd. Bu şehrin Rum keratsas adnda sevilen, Kiritsi ve Pedaki adnda güzel mûğpîçeleri
209
vardr. Cezayir elbiseli, baş fesli, karakaşl, maral gözlü anlatlamaz güzellikte
meşhur Rum güzelleri vardr.
206
Kur’ân, Tîn, 1; “İncire ve zeytine hamdolsun.”
207
Bu makam Hac Ahmed Ağa Allah için bağşlad. Umarm ki güzel Allah maksadna ulaştrr. Naimi bir elifi hatim ile onun tarihini şöyle düşürdü: bu hayat verici çeşmenin
kaynağ temiz bir rmaktr. Sene 1055 (1645-1646). [Kitabenin dördüncü msrasnda yapnn tarihi ebced hesab ile düşürülmüştür.]
208
Ateşli silahlarn içini temizlemekte kullanlan çubuk, harbe.
209
Meyhaneci çrağ.
1...,53,54,55,56,57,58,59,60,61,62 64,65,66,67,68,69,70,71,72,73,...180
Powered by FlippingBook