Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 1.Cilt - page 55

Transkripsiyonlu, Sadeleştirilmiş ve Orijinal Metin
41
[P 25a-1] limann karş tarafnda Ahmet Ağa Camisi’nin önünde, Kaptan Kaplan Mustafa Paşa bu limann bir yarsn doldurup güzel bir yeni çarş binas inşa etmiştir. Öyle ki
uzunluğu üç yüz adm olan büyük bir caddenin iki tarafnda krlangç kanad gibi düzenli şekilde işlenmiş kepenkler ile bezenmiş yüz elli adet kargir dükkân ile donatlmş bir
çarşdr. Ve sonunda, iskele başnda meyve gümrükhanesinden itibaren bir büyük bir saray ve vali konağ ile düzenlenmiş görülmeye değer bir yerdir. Başka bir mesire yeri de
Hünkâr bahçesidir. Fakat o kadar süslü ve lale bahçesinde çeşitli bitkilerin olduğu bir yer değildir. Ancak bahçvan ve külahl bostanclar vardr. Ücretlerini gümrükten alrlar.
Bu şehrin bütün halk zengin tüccarlardr. Gayet ilginç ve sevimli dostlardr. Zengin, fakir ve misafirlere nimetleri her daim açktr. Hepsi her gün saya,
164
iskerled çuka
165
ve
akmişe-i fâhire
166
giyerlerdi. Ve kadnlar ayn diğerleri gibi çuka ferace
167
ve başlarna selâmiyye dîbâ takye
168
giyip örterlerdi. Ve bütün halk zevk ehli, gezmeyi seven insanlar-
dr. Ve yüzlerinin rengi krmzya çalar, fizikleri sağlam, sefa düşkünü ve ehlikeyif insanlardr. Beşinci iklimdendir. Bu şehir hakknda her şeyi anlatmaya kalksak kendi başna
bir cilt kitap olur.
İZMİR ZİYARET YERLERİNİN ÖZELLİKLERİ:
Öncelikle yukar kale altnda Hac Yusuf Baba’nn ve Bayezid Baba’nn Cüneyd Bey’in, Seyyid Mükerremeddin Sultan’n kabirlerinin dşnda daha nice ziyaretleri de
vardr ama biz sadece bunlar ziyaret edebildik. Ve bu şehrin ileri gelenleri ile vedalaşp yanmza arkadaşlar alarak deniz kysndan bağ ve bahçelerin arasndan üç saat ilerle-
dikten sonra bir saat güneye ve yine deniz kysndan bir saat batya doğru giderek Sancak Burnu’na ulaştk.
SANCAKBURNU KALESİ’NİN ÖZELLİKLERİ:
(…) tarihinde Erdel ve Kandiye fatihi Fatih Sultan Mehmed’in binasdr. (…) Bu binann yaplş sebebi küffar gemilerinin İzmir’den yüklerini aldktan sonra canlar is-
terse gümrük verip, istemezse vermeyip çekip gitmeleridir. İzmir gümrüğü bu şekilde atl kald. Sonradan Köprülü’nün emri ile buraya Aydn, Saruhan, Sğla ve Hüdavendigâr
sancaklarndan askerler tayin edildi ve Sancakburnu denilen bölgedeki boğazda bu güzel kaleyi sağlam bir şekilde Dergâh- Ali kapcbaşs Gevezezade (…) Ağa’nn nezaretin-
de dayankl bir kale inşa edildikten sonra bu kale boğazndan değil bir düşman gemisi bir trnak dahi geçemez. Kale tamamlandktan sonra hiçbir kâfir gemisi gümrük ödemeye
direnememiştir. O sene mültezim
169
gümrük vergisini gelirini 200 kese artrmştr. Hala her sene gelir fazla çkmaktadr. Bu kale İzmir körfezi içinde dar bir boğazda düz bir
kumluk alanda dörtgen şeklinde öyle sağlam bir kaledir ki tarif edilemez. Daire şeklinde çevresi bin yüz admdr. Deniz kenarnda olmas nedeniyle hendeği yoktur. Deniz ky-
sna bakar vaziyette içine adam sğacak büyüklükte şayka
170
toplar vardr ki deniz üzerine kuş kondurmazlar. Kale içerisindeki avlusuz seksen adet evlerin tamamnn çats
kiremittendir. Sadece bir hünkâr gemisi bulunmakta, han, hamam, çarş ve pazar bulunmamaktadr. Dizdar ve askerleri görevlerinin bedelini İzmir gümrüğünden almaktadr-
lar.
164
Üste giyilen bir tür giyecek, kumaş.
165
Eski devirlerde Venedik mensucatndan, boyas has ve kumaş dayankl bir nevi çuhann ad olup Osmanl ülkesinde oldukça makbuldü. Hatta Yeniçeri Ocağ ileri gelen ağala-
rna, sekbanbaşya ve yeniçeri kâtibine her sene bu çuhadan verilir veya bedeli para olarak tahsis olunurdu. Bu paraya da "İskarlat bedeli" denirdi.
166
Değerli, kymetli bir tür pamuktan yaplmş dokuma kumaş.
167
Yün kumaştan yaplan, çarşaftan önce kadnlarn örtünmek için giydiği üstlüğün addr.
168
İpekli ve renkli kumaştan yaplmş, bir nevi kaln takyeye verilen isimdir.
169
Devlet adna vergi toplayan kişi.
170
Osmanl zamannda kullanlan bir tür büyük top.
1...,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54 56,57,58,59,60,61,62,63,64,65,...180
Powered by FlippingBook