Kent & Seyyah: Evliya Çelebi'nin Gözüyle İzmir ve Çevresi - 1.Cilt - page 37

Transkripsiyonlu, Sadeleştirilmiş ve Orijinal Metin
23
[P 22b-2] Âl-i Osman’dan 844
88
ylnda II. Murad tarafndan fethedilmiştir. Cüneyd Bey’in elinden alnmştr. 1452 ylnda Fatih Sultan Mehmed tarafndan fethedilmiştir. Gün-
den güne gelişmektedir. Allah imar etsin. Anadolu eyaletindedir. Ama deniz kysnda olmas nedeniyle derya kaleminde Cezayir eyaleti hükmünde Sğla sancağ paşasnn
kaymakam
89
üç yüz adam ile kontrol altnda tutar. Paşas, iki parça forsa kadrga
90
ile Kaptan Paşa emrinde denizlerde sefer eder. Senede elli keselik geliri olan bir sancaktr.
Paşa elinde tutsa yüz bin kuruş edecek büyük bir liman şehridir. Ve beş yüz akçe mevleviyettir.
91
Senede iki yüz kese gelir elde edilir. Zira müsellimler
92
, mollalarn yannda
hüküm yürütemezler. Mertebesi en yüksek olan mollalardr. Bu nedenle, ancak yüz bin kuruş gelir elde ederler. Ama Molla Ünsî Efendi iki yüz bin kuruş gelir elde eder, bunun
üzerine bir de yüz bin kuruşluk hediye biriktirerek borcunu kapatmş ve İzmir bölgesinde iflas etmekten kurtulmuştur. Hatta Köprülü Mehmed Paşa bir sohbet esnasnda şöyle
sormuştur; “Kaç yaşndasnz?” Hazrcevap Ünsî Efendi “Sultanm henüz üç seneye ulaştm” diye cevap verdiğinde, merhum Köprülü, “Bire hey efendi! Bizim sizinle tanşkl-
ğmz elli seneden fazladr” dediğinde, Ünsî Efendi; “Evet, haklsnz. Ama iflas ve müsriflik ile geçen ömrü ben ömürden saymam. Allah size ömürler vere, bize İzmir’i bağş-
layp dinimiz dahi dürüst olal beri üç senedir kendime geliyorum. O manada üç seneye ulaşt dedim ” diye cevaplandrr. O anda merhum Köprülü; “öyleyse bizde sekiz yaşn-
dayz, sekiz yldr âl-î Osman’n mührünü taşyarak kendimize geliyoruz” buyurmuştur. Aslnda İzmir, Msr’dan daha yüksek bir gelirdir, ama makamda düşüktür. Ve kendisine
tabi olan kazalar beş nahiyeliktir. Evvela güney tarafnda yedi saatlik uzaklktaki Urla kazas, Ayasefid yani Sancakburnu kazas, Karaburun kazas, Cumaabâd ve
Tiryandaabâd
93
kazas bulunuyordu. Ama Bornova hepsinden daha verimli, sümüklü ve mundar bela bir kazadr. Zira bütün halk kötü sihir ile kuşatlmş Rumlardr. Ahalisi
zenginlerdir. Ve bu şehrin Hanefi şeyhülislam ve ileri gelenleri, kethüdayeri, yeniçeri serdar, yeniçeri çavuşu, hünkâr bahçesinin bostanc başs ve onun yetmiş adet külahl
bostancs, bir gümrük hâkimi, iki yüz bin altn vergi toplayan bir işletmedir. Kalenin iki adet dizdar vardr. Biri deniz kysndaki kalede, diğeri dağda Sedd-i Kahriyye kalesini
idare etmektedir. Voyvodas, muhtesibi
94
ve şehir naibi
95
de idari görevlerini yapmaktadr. Hâkim, askeri snfn dşnda kalan esnaf ve çalşanlar idare eder. Ve yedi devletin
balyozlar,
96
tercümanlar ve konsoloslar bulunmaktadr. Şehrin ileri gelenleri, âlimleri, güvenilir kişileri, imamlar ve şeyhleri gayet çoktur. Ve bütün halk zengindir. Her biri
biner, iki biner keseye sahip nimetli adamlardr. Hepsinden daha zengin ve hanedan sahibi dindar adamlardan kaldğmz evin sahibi Uzun Ahmed Ağa’dr. Mahmut Efendi,
Hasan Ağa ve Küçük Hüseyin Ağa gibi daha nice zenginleri vardr.
DENİZ KALESİNİN ÖZELLİKLERİ:
Deniz kysnda alçak düzlük bir yerde, dörtgen şeklinde, taştan yaplmş güzel bir kaledir. (…) tarihinde Fatih Sultan Mehmed
88
1440-1441.
89
Birisinin yerine vekil olarak kalan kimse. Burada Sğla Sancakbeyinin vekili kastedilmektedir.
90
Kürekle ilerleyen kadrgalara verilen ad.
91
Osmanl döneminde ilmiye tariki içerisinde kullanlan bir terim olup, esas itibaryla kadlk demektir. Ancak, daha ziyade büyük kadlklar için kullanlmştr.
92
Beylerbeyi ve sancakbeylerinin uhdelerinde bulunan yerlerin idaresine memur edilen kimseler, mütesellim.
93
Ayranclar-Torbal.
94
Osmanl devletinde çarşlardaki esnafn kullandğ ölçü-tart aletleri ile fiyatlarn kontrolünden sorumlu memurlara verilen unvan.
95
Vekil anlamndaki bu kelime mahkemede kadlara vekalet eden görevliler için kullanlmaktadr.
96
Balyoz “elçi” anlamnda kullanlmştr.
1...,27,28,29,30,31,32,33,34,35,36 38,39,40,41,42,43,44,45,46,47,...180
Powered by FlippingBook