Cumhuriyet ve Kazanımları - page 15

13
Cumhuriyet ve Kazanımları
Lozan Antlaşması çıkmaza girme aşamasına geldiğinde Lord Curzon’un:
“Türkiye’nin imza edeceği en iyi antlaşma budur. Eğer imza etmezse, Türkiye dü-
şünsün! Asya’nın görünmez derinliklerinde kaybolur!” sözlerine karşılık, İsmet
Paşa kararlı bir şekilde mağrur ve küstah Curzon’a, “Memleketi esarete
mahkûmeden bir belgeye imza koyamam” karşılığını vermiştir.
“Ben bugüne kadar arkasında ne olduğunu bilmediğim kapıyı
açmadım” diyen İsmet Paşa, durumu soran gazetecilere şun-
ları söylemiştir;
“Hangi imtiyazlar, hangi mukaveleler? Hangi koşullar
altında verilmiş? Bilmiyorum ki imza edeyim. Bunları
banagösteriniz, tetkik edeyim. Hayır, şimdiden, görme-
den, bilmeden, anlamadan imza ediniz, dediler. Red-
dettim.” Türkiye barış görüşmelerine devametmedi ve
konferans 4 Şubat 1923’te kesildi.
İzmir İktisat Kongresi’nde alınan ekonomik ve si-
yasi kararlar yarım kalan Lozan’ın devamında Türk
tezlerine destek amacını taşımıştır. Lozan’da ikinci
dönem görüşmeler 23 Nisan 1923 tarihinde başla-
mış ve Curzon’un yerine Sir Horace Rumbold, Fransız
Bompart’ın yerine de General Pelle gelmiştir. Rumbold:
“Savaş meydanlarından gelen İsmet Paşa sadece usta bir
diplomat değil, aynı zamandabir devlet adamı olduğunuda
kanıtladı” demiştir.
İngilizWilliamTyrrell, Türk’ü şöyle tarif etmiştir:
“İki çeşit Türk biliyorduk. Biri eski Türk ki öldü. Biri de Jön Türk ki artık o
da yok. Şimdi onlardan başka bir tip görüyoruz, İsmet Paşa. O artık bizim için
üçüncü Türk’ü canlandırıyor. Barışı bu Türk’le imzalayacağız.”
Norbert von Bischoff, Lozan’ı şöyle tarif etmiştir:
“Türk silahlarının kazandığı zaferi, uluslararası hukukun kütüğüne geçirmesidir.”
Gazi Mustafa Kemal Paşa, 30 Ağustos 1923 günü yeni sonuçlanan Lozan için şunları söylemiştir:
“Türk ulusununburada elde ettiği yengi kadar kesin sonuç veren ve yalnız bizimkilere değil, dünya tarihine yeni bir yön vermekte bu kadar etkili olanbaşkabirmeydan savaşı hatırlamıyorum. Efen-
diler, bu çok büyük yengilerin türlü etkilerinin üstünde, en önemlisi ve yücesi, Türk ulusunun kayıtsız koşulsuz egemenliğini eline almış olmasıdır.”
Türkiye’nin, emperyalist ülkeler karşısında verilen “Kurtuluş Savaşı”ndan sonra eşit koşulları sağlayarak tambağımsızlığını “Lozan Barış Antlaşması” ile kazanması büyük bir tarihsel başarıdır.
1...,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14 16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,...263
Powered by FlippingBook