Cumhuriyet ve Kazanımları - page 11

9
Cumhuriyet ve Kazanımları
İZMİR İKTİSAT KONGRESİ
15 Mayıs 1919, emperyalizme karşı İzmir’de atılan ilk kurşun... 1212 günlük esaretten sonra gelen bir
muştu, İzmir’in kurtuluşu... Omutlu günlerde, sinsi ellerce yakılan bir kent; İzmir. Aradan henüz 6 ay geç-
miş ve İzmir’e yeni bir görev düşmüş; İzmir İktisat Kongresi...
Yurdun çeşitli yerlerinden, tüccar, sanayici, işçi ve çiftçi kesiminden seçilen 1135 delege kongreye davet
edilmişti ama delegelerin yangın yeri olan İzmir’de kalacak bir yeri yoktu. İzmir, gelen delegelere konuk-
severliği gösterir ve İzmirliler delegeleri evlerinde ağırlarlar. Delegelerin yörelerinden getirdikleri ürünler-
le “Ticari Ürünler Sergisi” düzenlenir, sergi mekânı olarak da kongrenin yapıldığı Hamparsumyan binası
seçilir. Bu sergi ile İzmir Fuarı’nın temelleri atılmış olur. Kongrenin organizasyonu İktisat Bakanı Mahmut
Esat (Bozkurt) Bey’in sorumluluğunda yürütülmüştür. Kongre Divan Başkanlığına, toplantıya Manisa
temsilcisi olarak katılan, Kazım (Karabekir) Paşa seçilmiştir.
İzmir İktisat Kongresi’nin Cumhuriyet’in ilanından 9 ay; Lozan Antlaşması’nın imzalanmasından 5 ay
önce toplanması son derece manidardır. İzmir İktisat Kongresi’nin, Lozan Antlaşması’yla bağlantısı ta-
rihi bir gerçektir. 17 Şubat 1923 günü başlayan kongrenin açılış konuşmasında Gazi, kapitülasyonların
kalkmasının önemini şöyle anlatmıştır:
“Bir ulusun doğrudan doğruya hayatı ile ilgili olan, o ulusun iktisadıdır. Tarihin ve deneylerin yoğunlaş-
tırdığı bu gerçek bizim ulusal hayatımızda ve ulusal tarihimizde tamamen belirmiştir. Gerçekten Türk
tarihi incelenirse yükseliş, çöküş nedenlerinin iktisat sorunlarından başka bir şey olmadığı derhal anla-
şılır. Tarihimizi dolduran zaferlerin yahut bozgunların tümü iktisat durumumuzla bağlantılı ve ilişkilidir.
Yeni Türkiye’mizi layık olduğu yüksek düzeye ulaştırabilmek için iktisadımıza birinci derecede ve en çok
önem vermek zorundayız. Zamanımız tamamen bir iktisat döneminden başka bir şey değildir. Ulusal
egemenlik, iktisadi egemenliğe dayanmalıdır. Siyasi ve askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsun, ikti-
sadi zaferlerle taçlandırılmadıkça sonuçsuz kalır.”
Bu kongrenin ana teması, ekonomik özgürlük ve tam bağımsızlık olurken, alınan kararların birkaçı şöy-
ledir: Yerli üretimin geliştirilmesi, ticaret ana bankası kurulması, ülkedeki madenlerin saptanması, kabo-
tajda bağımsızlık hakkının tümünün kullanılması, sanayicilere kredi vermek üzere bir sanayi bankasının
kurulması, tarımsal kredilerin düzene sokulması, Aşar vergisinin kaldırılması, Reji İdaresi’nin kaldırılma-
sı, işçilere sendika hakkının tanınması, grev yasası vs.
Kongrenin bitimiyle birlikte, ara verilen Lozan Barış görüşmelerinin devamı için Türk tarafına davet gel-
miştir. Lozan Türk Heyeti Baş delegesi İsmet (İnönü) Paşa, “İzmir İktisat Kongresi’nin Ekonomik And”ın
arkasında Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın kararlılığını ve desteğini bilerek, Lozan Barış Antlaşması’nı im-
zalamıştır. Lozan Barış Anlaşması’nın imzalanmasıyla, emperyalist ülkelere karşı tüm Anadolu halkının
kanı ve canı pahasına verdiği mücadelenin, iktisadi zaferlerle nasıl taçlandığı görülmüştür.
Hamparsumyan Hanı - İzmir İktisat Kongresi’nin Yapıldığı Bina
1...,2,3,4,5,6,7,8,9,10 12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,...263
Powered by FlippingBook