Cumhuriyet ve Kazanımları - page 102

100
Cumhuriyet ve Kazanımları
CUMHURİYET VE SEÇİM
29 Ekim 1923 günü 158 milletvekili, TBMM’de Cumhuriyet’in ilanını kabul etmiş ve Atatürk’ü
cumhurbaşkanı seçmiştir. Cumhuriyet’in ilanı üzerine, Milli Mücadele’nin lider ve aydın kad-
rosunu oluşturan vekillerden Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Ali Fuat Cebesoy,
Hüseyin Avni, Cafer Tayyar Eğilmez, Refet Bele, Bekir Sami ve Hüseyin Cahit Yalçın ülkenin
diktatörlüğe, despotluğa yöneldiğini iddia ederek Meclis’te ayrı bir grup oluşturmuşlardır. 17
Kasım 1924 tarihinde, aynı grupça kurulan “Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası”, kısa zaman-
da hilafet yanlısı ve Cumhuriyet karşıtlığı eksenine kavuşmuştur. “Terakkiperver Cumhuriyet
Fırkası”’nın kurulması, “Şeyh Sait Ayaklanması” ile sonuçlanmış ve parti kapatılmıştır.
Tek parti dönemi yaşayan ülkemizde, 1927 yılından itibaren seçimler yapılmış ve TBMM’ye
Cumhuriyet Halk Fırkası adayları tam liste halinde seçilmiştir. Tek parti döneminde, mecliste
tüm kararlar oy birliği ile alınmış ve hükümetin denetlenmesi olmadığı gibi hükümeti eleştir-
me olanağı bulunmamıştır.
1929 yılında dünyada o güne kadar eşi görülmemiş boyutlarda bir ekonomik bunalımbaşla-
mıştır. Bu bunalımın içine her devlet gibi Türkiye de girmiş ve çok önemli sıkıntılar doğmuştur.
Tahıl fiyatlarının düşmesi nedeniyle köylü sıkıntı içine girerken, ağır çalışma koşulları çalışan-
ları çok zor duruma düşürmüştü. Bu durumMeclis’te, hükümet programının bazı milletvekil-
leri tarafından eleştirilmesine yol açmış, ekonomik sorunların çözümü için hükümet politika-
sından farklı görüşler ortaya atılmıştır.
Yeni kadrolarla ülkenin yaşadığı sıkıntıların daha kolay aşılacağını uzun zamandır planlayan
Atatürk, yeni bir deneme yapmayı düşünmüştür. Birçok devrim gerçekleştirilmişti; çok partili
yaşama geçmek için bir deneme daha yapılabilirdi
.
Bu amaçla Atatürk, hiçbir otoriter önderden beklenmeyecek bir girişimde bulunmuş ve de-
mokrasiyi kurmak için çalışmalara başlamıştır. Yakın arkadaşı olan Fethi (Okyar) Bey’le konu-
şarak onu yeni bir parti kurmaya özendirmiştir. Atatürk’ün önerisini olumlu karşılayan Fethi
Bey, 12 Ağustos 1930 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü siyasal partisini kurmuştur.
Ancak ülkede yaşanan büyük olaylar sonucu, 18 Aralık 1930 tarihinde, Fethi (Okyar) Bey, Ser-
best Fırka’yı kapatmak zorunda kalmıştır. Serbest Fırka, Atatürk’ün buyruğu ile kurulduğu
halde, gericilere Menemen Olayı’nı çıkarma cesaretini vermiştir.
Atatürk, bu iki parti denemesinde de din adına cinayetler işlendiğini görünce, demokrasi or-
tamının henüz oluşmadığını anlamıştır. Bir süre sonra, İkinci Dünya Savaşı tehlikesinin belir-
mesi üzerine Atatürk’ün sağlığında artık demokrasi denemeleri yapılamamıştır.
İlk Kadın Milletvekilleri
1...,92,93,94,95,96,97,98,99,100,101 103,104,105,106,107,108,109,110,111,112,...263
Powered by FlippingBook